Parlamentarni izbori u Srbiji sutra na više od 8.000 biračkih mjesta
Vanredni parlamentarni izbori u Srbiji biće održani sutra, a pravo glasa ima 6.451.292 birača koji će birati novi, 15. saziv republičkog parlamenta. Na izborima učestvuje 18 proglašenih lista sa ukupno 2.418 kandidata koji se bore za 250 poslaničkih mandata u Skupštini Srbije.
Biračka mjesta u zemlji i inostranstvu
Glasanje će se odvijati na ukupno 8.392 biračka mjesta, a birališta se otvaraju u 7.00 i zatvaraju u 20.00 časova. Građani Srbije u inostranstvu imaće priliku da glasaju u 37 država na 93 biračka mjesta, za šta se prijavilo 102.147 birača. Odlukom Republičke izborne komisije (RIK), glasanje van granica Srbije trajaće 13 časova i biće završeno najkasnije u 20.00 časova po vremenu u Republici Srbiji.
U zavodima za izvršenje krivičnih sankcija biće otvoreno 29 glasačkih mjesta, dok vojna lica, građani na služenju vojnog roka, obukama ili vojnim vježbama mogu glasati na 28 biračkih mjesta. Za birače sa područja AP Kosovo i Metohija organizovano je 60 biračkih mjesta raspoređenih u Vranju, Kuršumliji, Raški i Tutinu.
Pravila glasanja i izborna tišina
Predizborna tišina traje do 20.00 časova, odnosno do zatvaranja birališta. Tokom tog perioda zabranjeno je javno predstavljanje izbornih kandidata i njihovih programa, kao i objavljivanje procjena izbornih rezultata na javnim okupljanjima, u štampanim i elektronskim medijima, te na registrovanim portalima.
Izlazak na biralište moguć je isključivo uz važeći pasoš ili ličnu kartu, na biračkom mjestu gdje je građanin uveden u izvod iz biračkog spiska. Glasa se zaokruživanjem broja ispred naziva jedne liste. Birači koji zbog teške bolesti, starosti ili invaliditeta ne mogu doći na biralište imaju pravo da glasaju od kuće, uz prethodno obavještavanje lokalne izborne komisije najranije 72 časa prije glasanja ili biračkog odbora na sam dan izbora do 11.00 časova. Osobama koje nisu u mogućnosti da samostalno popune listić usljed nepismenosti ili invaliditeta dozvoljeno je glasanje uz pomoć pratioca kojeg same odaberu. Na biralištima je najstrože zabranjena upotreba telefona, drugih sredstava komunikacije, kao i neovlašćeno snimanje i slikanje, dok će svim biračima koji se zateknu na biračkom mjestu ili ispred njega u 20.00 časova biti omogućeno da obave glasanje.
Glasački listići pripremljeni su u 29 jezičkih varijanti u zavisnosti od službene upotrebe jezika i pisama po opštinama. Štampani su u tri formata: na srpskom jeziku u formatu A4, dvojezični i trojezični u formatu A3, dok su listići na četiri ili pet jezika i pisama izrađeni u formatu A2.
Dodjela mandata i posmatračke misije
Prebrojavanje glasova obavlja birački odbor odmah po zatvaranju birališta. Lokalne izborne komisije imaju rok od 96 časova da usvoje i dostave zbirni izvještaj za svoju teritoriju, dok RIK utvrđuje zbirni izvještaj za biračka mjesta u inostranstvu. Nakon prijema svih pojedinačnih izvještaja, RIK u roku od 96 časova objavljuje ukupan izvještaj o rezultatima izbora.
Izborni cenzus iznosi tri odsto osvojenih glasova, dok ovaj prag ne važi za liste nacionalnih manjina. Mandati se raspoređuju po Dontovom sistemu dijeljenjem glasova brojevima od jedan do 250. RIK u roku od deset dana od objave ukupnog izvještaja dodjeljuje mandate poslanicima prema redosljedu na listi. Rok za konstituisanje novog saziva Narodne skupštine iznosi 30 dana od objave konačnih rezultata, a nova vlada mora biti formirana u roku od 90 dana od konstituisanja parlamenta.
Izborni proces pratiće brojne domaće i međunarodne posmatračke delegacije, uključujući misiju ODIHR-a, posmatrače Parlamentarne skupštine Savjeta Evrope, Evropskog parlamenta, posmatrača iz Sjedinjenih Američkih Država, misiju Ruske Dume, kao i predstavnike drugih parlamenata.
Ove vanredne izbore raspisao je 9. septembra tadašnji predsjednik Republike Aleksandar Vučić potpisivanjem Ukaza o raspuštanju Narodne skupštine, nakon obrazloženog prijedloga Vlade Srbije od 7. septembra. Riječ je o 15. parlamentarnim izborima u Srbiji od ponovnog uvođenja višestranačja 1990. godine i desetim vanrednim, dok su prethodni održani 17. decembra 2023. godine.
