Šest miliona maraka kazni političkim strankama: Gdje je završio novac?
Centralna izborna komisija (CIK) Bosne i Hercegovine već dvije decenije izriče novčane kazne političkim subjektima u Republici Srpskoj i Federaciji BiH zbog kršenja Izbornog zakona i propisa o finansiranju partija. Ukupan iznos ovih sankcija premašuje šest miliona konvertibilnih maraka, a pitanje gdje su ta sredstva završila postalo je predmet sve većeg interesovanja javnosti i poslanika.
Prema podacima iz posljednjeg izvještaja o izvršenju budžeta CIK-a za 2025. godinu, od 2004. do 2025. godine izrečene su kazne u iznosu od 6,26 miliona KM. Od tog iznosa, kazne po Zakonu o finansiranju političkih stranaka koje su izricane od 2005. do 2025. godine iznose 3.084.070 KM. S druge strane, kazne po osnovu Izbornog zakona, izricane od 2004. do 2025. godine, iznose 3,18 miliona maraka.
Iz CIK-ovog izvještaja proizilazi da je od ukupnih kazni naplaćeno 5.151.599 KM, što čini 82,22 odsto izrečenih sankcija. Nenaplaćene kazne iznose 1,11 miliona KM, od čega je napolativo 862.898 KM. Ostatak od 251.423 KM obustavljen je iz različitih razloga, uključujući gašenje stranačkih računa, nedostatak sredstava na računima ili brisanje političkih partija iz registra.
Dokument CIK-a pojašnjava da se naplaćene kazne, u skladu s naredbom o uplatnim računima, slivaju na Jedinstveni račun trezora kod Centralne banke BiH, gdje dobijaju status javnog prihoda. Međutim, iz Izborne komisije nisu naveli detalje o daljoj sudbini tih sredstava, odnosno za koje se namjone koriste.
Upravo je to pitanje pokrenula šefica poslaničkog Kluba SNSD-a u Predstavničkom domu Parlamentarne skupštine BiH Sanja Vulić. Ona je od CIK-a zatražila detaljan pregled svih naplaćenih novčanih kazni za 2024, 2025. i 2026. godinu, s ukupnim iznosima po godinama, kao i podatke o tome za koje su svrhe ta sredstva utrošena, u kojim iznosima i na osnovu čijih odluka.
Povećano kažnjavanje političkih subjekata, naročito zbog preuranjene predizborne kampanje, posljedica je izmjena Izbornog zakona BiH koje je šest mjeseci pred lokalne izbore 2024. godine nametnuo visoki predstavnik Kristijan Šmit. Tim izmjenama propisane su kazne od 3.000 do 30.000 KM za političke subjekte koji u periodu prije zvanične kampanje obavljaju radnje koje se smatraju vođenjem izborne kampanje.
Iako CIK već godinama redovno izriče sankcije, javnost i dalje nema potpunu sliku o tome kako se troši novac prikupljen od kazni, što otvara prostor za brojna pitanja i rasprave o transparentnosti rada ove institucije.
Izvor: Glas Srpske
