Kreditna zaduženost Banjaluke veća od 100 miliona KM
Dok je javnost proteklih dana raspravljala o namjeni novog kredita od 18 miliona KM za uređenje centra grada, zvanični podaci objavljeni u Službenom glasniku Grada pokazuju znatno širu finansijsku sliku. Postojeći dug Banjaluke premašuje 100 miliona KM, a uz kredite koji se tek povlače i nova zaduženja, godišnji izdaci za otplatu mogli bi premašiti 27 miliona KM.
Skupština odobrila 18 miliona za centar
Skupština grada Banjaluka je na 16. vanrednoj sjednici, održanoj 5. avgusta, dala saglasnost na novo kreditno zaduženje do 18,04 miliona KM za uređenje centra grada. Kredit može biti ugovoren na period do 15 godina, uz godinu grejs perioda i fiksnu kamatnu stopu do osam odsto.
U obrazloženju odluke Grad je, međutim, objelodanio i podatke o postojećim kreditnim obavezama, što dodatno pojašnjava ukupno finansijsko stanje gradske kase.
Dug veći od 100 miliona KM
Prema stanju na dan 30. juna, ostatak dugoročnog duga Banjaluke iznosi 103,24 miliona KM, ne računajući kreditna sredstva koja su još u povlačenju. Uz to, Grad ima još 11,09 miliona KM kreditnih sredstava u povlačenju, zajedno sa pripadajućom kamatom.
To praktično znači da novih 18 miliona KM ne dolazi na prazan kreditni račun, nego na već postojeću značajnu zaduženost.
Godišnji anuitet već preko 21 milion
Godišnji anuitet po dugoročnom dugu koji podliježe zakonskom ograničenju prvobitno je za 2026. godinu iznosio gotovo 21 milion KM. Pošto je Banjaluka u junu realizovala još jedno zaduženje od 10 miliona KM za izgradnju javne garaže i nabavku opreme, godišnja obaveza je povećana na 21,18 miliona KM.
To odgovara iznosu od 11,02 odsto redovnih prihoda koje je Grad ostvario prošle godine. Prevedeno na jednostavniji jezik, samo za servisiranje dugoročnih kredita riječ je o iznosu koji odgovara prosjeku od oko 1,76 miliona KM mjesečno.
Kreditni vrhunac 2028. godine
Najzanimljiviji dio odluke nalazi se u projekciji budućih obaveza. Grad je izračunao koliko bi mogao iznositi najveći godišnji anuitet kada se na postojeće obaveze dodaju već realizovani kredit od 10 miliona KM, sredstva koja su trenutno u povlačenju, potencijalna zaduženja od 9,78 miliona i 600.000 KM, te novi kredit od 18,04 miliona KM.
Rezultat je 27,17 miliona KM godišnje. Taj kreditni vrhunac očekuje se 2028. godine, kada bi samo servisiranje dugoročnog duga moglo iznositi 14,13 odsto redovnih prihoda Grada, računato prema prihodima ostvarenim u 2025. godini.
To znači da bi, prema sadašnjoj projekciji, otprilike svaka sedma marka redovnih gradskih prihoda odlazila na otplatu dugoročnog duga.
Grad je tokom 2025. godine ostvario 192,3 miliona KM redovnih prihoda. Kada se prema toj osnovici posmatra budući godišnji anuitet od 27,17 miliona KM, jasno je zašto je u odluci posebno iskazan koeficijent servisa duga. Kod lokalnih finansija pitanje nije samo koliki je ukupan dug, već koliko će svake godine biti potrebno izdvojiti za njegovo vraćanje.
Druga strana finansijske slike
Novac koji odlazi na glavnicu i kamate unaprijed zauzima dio budućih gradskih prihoda i samim tim smanjuje prostor za druge rashode i nove investicije. Važno je, međutim, naglasiti i drugu stranu finansijske slike. U odluci se navodi da Grad nema dospjelih, a neizmirenih obaveza po osnovu poreza i doprinosa, kao i da je Ministarstvo finansija Republike Srpske dalo saglasnost na novo zaduženje.
