Nove tehnologije na izborima u BiH: Posmatrači ODIHR-a zabilježili probleme sa opremom i materijalom
Posmatračka misija Kancelarije za demokratske institucije i ljudska prava pri OSCE-u (ODIHR) objavila je privremeni izvještaj u kojem upozorava na niz poteškoća uvođenjem informacionih i komunikacionih rješenja u glasački proces. Kako se navodi u dokumentu, nove tehnologije na izborima u BiH suočavaju se sa brojnim izazovima, počevši od provjere funkcionisanja opreme, preko obuke biračkih odbora, pa sve do distribucije glasačkog materijala.
Uočeni propusti tokom probnog glasanja
Predstojeći opšti izbori, zakazani za 4. oktobar, predviđaju prvu sveobuhvatnu primjenu aparata za biometrijsku provjeru identiteta glasača, kao i optičkih skenera za glasačke listiće na teritoriji čitave zemlje. Analiza ODIHR-a obuhvatila je dešavanja u periodu između 20. avgusta i 16. septembra.
U sklopu simulacije izbornog dana i brojanja glasova, koja je sprovedena 11. septembra u 129 opština, Centralna izborna komisija BiH (CIK) ocijenila je rad uređaja uspješnim. Ipak, lokalne opštinske i gradske komisije u tom trenutku još nisu proslijedile zvanične izvještaje predviđene propisima.
Poteškoće sa uređajima i tajnošću glasanja
Predstavnici posmatračke misije neposredno su pratili testiranja na terenu u 24 opštinske i gradske izborne komisije kroz 26 posmatračkih sesija. Tom prilikom zabilježeni su konkretni nedostaci: kašnjenje ili manjak materijala, nepravilnosti u funkcionisanju aparata, nesnalaženje osoblja u rukovanju novom tehnikom, nedoumice oko izmijenjenog izgleda listića, kao i otvorena pitanja koja se tiču očuvanja tajnosti samog glasačkog čina.
Zavisnost od privatnih dobavljača i sudski sporovi
U izvještaju se posebno naglašava da se CIK u znatnoj mjeri oslanja na privatne kompanije kada je riječ o tehničkom razvoju i implementaciji sistema. Većinski dio poslova i opreme povjeren je preduzeću „Smartmatik“.
Ovaj proces dodjele ugovora bio je praćen javnim polemikama i sudskim postupcima, dok je kašnjenje u prilivu novčanih sredstava dodatno suzilo ionako kratke rokove za sprovođenje projekta na terenu.
Sastav misije i međunarodno posmatranje
Misiju ODIHR-a, koja okuplja stručnjake iz 23 države, vodi Tana de Zulueta. Tim se sastoji od 13 stalnih članova smještenih u Sarajevu, dok je 26 dugoročnih posmatrača raspoređeno na 13 punktova širom BiH još od 27. avgusta.
Tokom izbornog dana planirano je formiranje šire Međunarodne misije za posmatranje izbora (IEOM). U njen sastav, uz ODIHR, uključiće se i delegacije Parlamentarne skupštine OEBS-a, Parlamentarne skupštine Savjeta Evrope, Evropskog parlamenta, kao i Parlamentarne skupštine NATO-a, prenosi RTRS.
