Saobraćajna izolacija Goražda: Nesreće na opasnim pravcima i beskrajno kašnjenje tunela Hranjen
Saobraćajna izolacija Goražda ponovo se našla u žiži javnosti nakon što je u subotu, 10. oktobra, autobus sa fudbalerima i stručnim štabom FK Famos iz Hrasnice sletio s puta tokom putovanja prema ovom gradu. Prema saopštenju sportskog kolektiva, nekolicina članova tima zadobila je lakše povrede, a zakazani meč je odgođen. Ovaj incident još jednom je ogolio dramatične probleme na svim putnim pravcima koji povezuju Sarajevo i Goražde.
Tri rizična pravca i stalne zabrane
Povezanost ova dva grada oslanja se na tri putna pravca, od kojih dva dominantno prolaze kroz Republiku Srpsku i pod nadležnošću su JP Putevi Republike Srpske, dok treći vodi preko planinskog prevoja Grebak u Federaciji BiH i njime upravljaju Ceste FBiH. Najsloženija situacija zabilježena je na trasi preko Trnova, koja je početkom februara 2026. zatvorena usljed pojave klizišta i oštećenja na stubovima mosta na rijeci Bistrici. Ministar saobraćaja i veza RS Zoran Stevanović tom prilikom je najavio sanacione radove u vrijednosti od 2 do 2,5 miliona KM sa rokom od 45 dana, kao i dodatnih 1,5 miliona KM za izgradnju obaloutvrde radi zaštite mostovskih temelja. Iako su lakša vozila ponovo puštena 15. maja, na dionici Dobro Polje – Miljevina, prema podacima BIHAMK-a, i osam mjeseci poslije zatvaranja na snazi je zabrana za vozila mase preko 3,5 tona, dok JP Putevi Republike Srpske pripremaju projekat trajne obilaznice bez zvaničnog datuma početka radova.
Zbog navedenih ograničenja, teretni saobraćaj je preusmjeren na pravac preko Ustiprače i Rogatice. Međutim, most preko rijeke Prače na lokaciji Sastavci bio je u izuzetno teškom stanju, pa se saobraćaj odvijao naizmjenično jednom trakom uz ograničenje brzine do 30 kilometara na čas i zabranu za teretnjake preko 30 tona. Obnova vrijedna nešto više od milion KM počela je u martu, uz preusmjeravanje vozila na privremeni most od čelika. Treća opcija, planinska trasa preko Grepka čiji je posljednji makadamski dio asfaltiran 2018. godine, služila je kao preporuka za putnička vozila tokom obustava kod Miljevine, ali zbog planinskih uslova ne može predstavljati adekvatnu zamjenu za tranzit kamiona i autobusa.
Smrtonosni odroni u kanjonu Bistrice
Na dionici Dobro Polje – Miljevina, koja prolazi kroz stjenovite usjeke i kratke tunele u kanjonu rijeke Bistrice, u razmaku kraćem od dvije godine od posljedica odrona kamenja stradale su dvije osobe. Sudski i istražni postupci imali su različite epiloge, mada su se nesreće odvile na istoj saobraćajnici i pod vrlo sličnim uslovima. Ipak, bez uvida u cjelokupne sudske spise ne može se tvrditi da su nadležni organi postupali neujednačeno, posebno imajući u vidu da optužnica u slučaju Mitrović obuhvata period do 2023. godine, dok je pogibija doktorice Softić zabilježena 2025. godine.
Tunel Hranjen: Drastičan rast troškova i pomjeranje rokova
Kao ključno rješenje za povezivanje najavljivana je brza cesta Prača – Goražde sa tunelom Hranjen, projekat koji realizuje JP Autoceste FBiH. Cilj je bio skraćenje putovanja sa 95,6 na približno 56 kilometara, odnosno sa sat i po na oko 45 minuta vožnje. Ugovor je potpisan još u septembru 2018. godine uz rok od 36 mjeseci, a puštanje u funkciju najavljivano je za 2021. godinu. Međutim, dok je u aprilu 2018. čitav projekat u poluprofilu procjenjivan na 190 miliona KM (od čega 70 miliona KM za tunel), zbir planskih procjena JP Autoceste FBiH u januaru 2024. dostigao je 402,5 miliona KM bez PDV-a, gdje se samo na tunel odnosi 300 miliona KM.
Iz JP Autoceste FBiH kašnjenja i poskupljenja pravdaju znatno težim geološkim uslovima u odnosu na prvobitni projekat. Izvršni direktor za projektovanje i građenje Asmir Dževlan naveo je za FTV da je poteškoće stvorio i primijenjeni model ugovaranja, jer je tender 2018. raspisan isključivo za iskopavanje, u skladu sa tada raspoloživim budžetom. Profesor Univerziteta u Tuzli Nedim Suljić iznio je ocjenu da početnih 80 miliona KM nije bilo dovoljno za obje tunelske cijevi, dok je prema izvještavanju Hayata posao sklopljen po FIDIC Žutoj knjizi, sistemu gdje izvođač uporedo radi na projektovanju i građenju. Gradonačelnik Goražda Ernest Imamović izjavio je u avgustu 2026. godine za list Oslobođenje da se radi o pristupu koji stvara probleme, naglasivši da to nije projekat koji se može raditi tri mjeseca pa potom tri mjeseca stajati.
Pristupne dionice i provjere tužilaštva
Prema najavama Vlade BPK, radovi definisani važećim ugovorom trebalo bi da se završe u martu 2027. godine, ali tunel ni tada neće moći primiti saobraćaj. JP Autoceste FBiH su u junu predočile da su za unutrašnju oblogu, kolovoznu konstrukciju i opremanje neophodna nova finansijska sredstva i novi ugovor. Istovremeno, izgradnja pristupnih puteva izvan tunela još nije započela, iako je glavni projekat kompletiran i revidovan početkom 2024. godine. Oglas za sporazumni otkup zemljišta na trasi objavljen je tek u aprilu 2026. godine, a procijenjena vrijednost dionica koje tunel spajaju sa Pračom i Goraždem prelazi 100 miliona KM.
Odgovornost za stanje projekta dijeli se na nekoliko nivoa. Parcijalni model ugovaranja iskopa usvojile su 2018. godine Vlada FBiH na čelu sa premijerom Fadilom Novalićem i JP Autoceste FBiH, što je nastavljeno novim ugovorom 2022, a potom i 2024. godine za vrijeme mandata vlade Nermina Nikšića, kada je na tenderu učestvovao samo jedan ponuđač. Obećanja iz aprila 2023. o ulaganju 130 miliona KM u roku od tri godine nisu dovela do željenog ubrzanja radova, a izostala je i pravovremena priprema zemljišta od strane Vlade BPK iz 2022. godine, što je izazvalo međusobne optužbe nivoa vlasti. Prema medijskim izvještajima iz septembra 2026. godine, Posebno odjeljenje Federalnog tužilaštva provjerava navode iz krivične prijave podnesene povodom projekta izgradnje tunela Hranjen radi donošenja tužilačke odluke.
