Osporen pravilnik o socijalnoj karti: Sud uvažio inicijativu Banjalučanina
Ustavni sud Republike Srpske donio je odluku kojom je utvrđeno da je pravilnik o socijalnoj karti nezakonit u dijelu kojim se propisuje prikupljanje detaljnih privatnih podataka korisnika novčanih davanja. Postupak je pokrenut na osnovu inicijative koju je podnio Banjalučanin Saša Savičić, a odluka donesena na sjednici 21. oktobra objavljena je u Službenom glasniku Republike Srpske.
Šta je ministarstvo neovlašteno tražilo
Predmet ocjene bila je tačka 1. člana 5. stava 5. Pravilnika o načinu formiranja i korištenja Jedinstvene baze podataka o gotovinskim naknadama, koji je ministar finansija donio 24. juna 2025. godine. Ova evidencija predstavlja segment projekta socijalne karte čiji je cilj obuhvatanje svih novčanih davanja koja se isplaćuju pojedincima iz budžeta Republike Srpske, opština, gradova i vanbudžetskih fondova.
Osporenim rješenjem bilo je predviđeno da se u bazu unose podaci o prebivalištu ili boravištu građana, uključujući kompletnu istoriju promjena adrese sve do broja stana i sprata. Pored toga, propisano je uzimanje datuma, mjesta i godine rođenja, stepena i vrste obrazovanja, zanimanja, broja telefona, adrese elektronske pošte, bračnog statusa i broja članova zajedničkog domaćinstva.
Zakon jasno ograničio obim evidencije
Ustavni sud je ukazao da Zakon o jedinstvenom uređivanju prava na gotovinsku naknadu iz 2009. godine za obrazac o isplaćenim primanjima predviđa isključivo podatke o rješenju, jedinstvenom matičnom broju, imenu i prezimenu korisnika, vrsti naknade i visini isplaćenog iznosa. Zakonodavac je te stavke naveo taksativno, pa je resorno ministarstvo imalo ovlašćenje da uredi formu obrazaca, ali ne i da samostalno uvodi obavezu prikupljanja dodatnih ličnih podataka.
U odluci se naglašava da su time narušeni princip ustavnosti i zakonitosti, kao i načela vladavine prava i podjele vlasti. S obzirom na to da je utvrđena nezakonitost, sudije nisu posebno razmatrale navode o povredi člana 23. Ustava koji garantuje tajnost ličnih podataka. Sa druge strane, odredba koja se tiče unošenja ostalih specifičnih podataka za pojedinačnu naknadu nije proglašena spornom jer se ne odnosi na lične podatke građana.
Procedura i stav Ministarstva finansija
Podnosilac inicijative Saša Savičić naveo je i da je Ministarstvo finansija pomenuti pravilnik trebalo usvojiti još do 6. januara 2011. godine, odnosno u roku od godinu dana od stupanja zakona na snagu, a da je dokument donesen tek 2025. godine. Međutim, Ustavni sud je ocijenio da je ta norma imala instruktivni, a ne prekluzivni karakter, zbog čega samo kašnjenje ne predstavlja razlog za nezakonitost.
Iz Ministarstva finansija su u odgovoru naveli da je Vlada Republike Srpske u izradu registra uključila konsultante Svjetske banke i u januaru 2024. godine prihvatila njihovu tehničku specifikaciju. Budući da se opseg podataka razlikovao od zakonskog teksta, radna grupa za socijalnu kartu zaključila je da je neophodno donijeti pravilnik, za šta je Vlada u novembru 2024. godine zadužila ministarstvo. Takođe je istaknuto da je Ministarstvo za evropske integracije i međunarodnu saradnju dalo ocjenu da je akt usklađen sa evropskom Opštom uredbom o zaštiti podataka.
