Bobijaško oko podno Grmeča: Zašto ovaj kraški otvor nekada izvire, a nekada guta vodu
Nesvakidašnji prirodni fenomen poznat kao Bobijaško oko podno Grmeča privlači pažnju time što u zavisnosti od godišnjeg doba može izgledati poput malog jezera ili pak kao gotovo potpuno suva kraška udubina. Ova specifična lokacija nalazi se na području Lušci Palanke, nedaleko od Sanskog Mosta, a glavno objašnjenje za njene drastične vizuelne promjene leži u kretanju podzemnih voda i hidrološkoj pojavi koja se naziva estavela.
Dvostruka uloga kraškog otvora
Zbog karakterističnog oblika udubljenja koje pri niskom vodostaju podsjeća na zjenicu, ovo mjesto je i ponijelo prepoznatljiv naziv. Stručna literatura estavelu opisuje kao otvor u kršu sa dvostrukom funkcijom, koji se u zavisnosti od hidroloških prilika ponaša ili kao izvor ili kao ponor.
U situacijama kada nivo podzemnih voda značajno poraste, voda izbija na površinu i ispunjava udubljenje. Nasuprot tome, kada nivo opadne, voda kroz isti sistem otiče nazad u podzemlje. Upravo zbog tog procesa površina vode na ovoj lokaciji stalno varira i nema postojane obrise klasičnog jezera.
Promjene izgleda i neophodan oprez
Poslije obilnih padavina kraška udubina se brzo puni vodom, dok se u sušnijim periodima voda vidno povlači. Upravo zato fotografije nastale u različita doba godine prikazuju potpuno drugačije prizore istog lokaliteta.
Ipak, činjenica da se u otvoru trenutno ne nalazi voda ne znači da je teren bezbjedan za silazak ili ulazak. Stanje podloge, pristup i nivo vode podložni su brzim promjenama, pa svaki eventualni obilazak zahtijeva prilagođavanje trenutnim lokalnim uslovima.
