Gastronomski rat oko baklave: Azerbejdžan i Turska zajednički traže zaštitu UNESCO-a, Grčka reaguje
Novi sukob na gastronomskoj sceni potresa odnose između Ankare i Atine, a u igru je ušao i Baku. Azerbejdžan je zajedno s Turskom podnio zahtjev UNESCO-u da se baklava, tradicionalna poslastica od tankih kora i orašastih plodova, uvrsti na Listu nematerijalnog kulturnog nasljeđa. Ova inicijativa izazvala je oštre reakcije nekoliko susjednih zemalja, među kojima prednjači Grčka.
Baklava, poznata u dvadesetak država od Balkana preko Bliskog istoka do centralne i južne Azije, svaka sredina priprema na svoj način i smatra je dijelom vlastitog kulinarskog naslijeđa. Spor oko njenog porijekla nije nov – Turska je još 2013. godine uspjela da registruje baklavu iz Gaziantepa kao proizvod sa zaštićenom geografskom oznakom pod nazivom „Antep baklavasi”. Turski istoričari tvrde da je današnji oblik baklave nastao u osmanskom Istanbulu, dok grčki naučnici porijeklo vide u Vizantijskom carstvu, preteči moderne Grčke.
Grčki poslanici u Evropskom parlamentu u januaru 2025. godine podnijeli su zvaničan prigovor, ističući grčko porijeklo baklave i izražavajući zabrinutost zbog zajedničkog potraživanja Azerbejdžana i Turske. Ovaj fenomen stručnjaci nazivaju „gastronacionalizam” – upotreba hrane kao sredstva nacionalnog identiteta i “meke moći”. Antropološkinja Kjara Bortoloto iz Francuskog nacionalnog centra za naučna istraživanja ističe da je UNESCO-ovo priznanje čisto simbolično i da ne donosi novčana sredstva niti garancije, ali da države u njemu vide priliku za prestiž i vidljivost.
Inicijativa Turske i Azerbejdžana dio je šireg trenda jačanja saradnje između dvije zemlje, koje svoje odnose opisuju formulom „jedna nacija, dvije države”. Podrška se proteže na vojnu, diplomatsku, ekonomsku i obrazovnu sferu, a sada i na kulinarstvo. Zanimljivo je da je nekoliko mjeseci ranije jedan restoran iz Soluna zatražio od UNESCO-a da prizna „paču” – tradicionalnu čorbu – kao autentično grčko jelo, na što su turski mediji odmah odgovorili tvrdnjama da je riječ o njihovom specijalitetu „iškembe”, pozivajući se na zapise putopisca Evlije Čelebije iz 17. vijeka.
Baklava je bila i u centru pažnje tokom prošlosedmičnog samita NATO-a u Ankari, gdje je služena kao desert. Vrhunski turski kuvari su, u saradnji sa Direkcijom za komunikacije predsjednika Redžepa Tajipa Erdogana, osam mjeseci osmislili „autentični turski meni” s ciljem jačanja brenda Turske. Da li će baklava dobiti UNESCO-ovu zaštitu kao azerbejdžansko-turska poslastica, znaće se nakon zasjedanja te organizacije u decembru 2025. godine.
Izvor: Glas Srpske
