Grenland upozorio na bušenje nafte bez dozvole
Vlada Grenlanda saopštila je da nije dala odobrenje za dopremanje opreme koja bi se koristila za istražno bušenje nafte na istočnoj obali ostrva. Upozorenje je uslijedilo pošto je američka naftna kompanija „Grenland Enerdži“, koju britanski „Gardijan“ dovodi u vezu s američkim predsjednikom Donaldom Trampom, proteklih dana dopremila opremu na obalu.
Bez prethodne dozvole nema poteza
Grenlandske vlasti uputile su toj kompaniji „ozbiljno upozorenje“ i poručile da svaki logistički korak mora biti prethodno prijavljen i odobren od nadležnog organa za mineralne resurse. Kompanija, sa sjedištem u Teksasu i osnovana prošle godine, procjenjuje da bi se ispod oblasti Džejmson lend mogla nalaziti sirova nafta vrijedna oko bilion dolara, a najavila je i ulaganje od 60 miliona dolara u dvije istražne bušotine.
Grenland je još 2021. prestao da izdaje nove dozvole za istraživanje nafte, zbog zaštite životne sredine. Ipak, britanska kompanija „80 Majl“ ranije je dobila prava na istraživanje u Džejmson lendu, a prema poslovnim dokumentima „Grenland Enerdži“ bi trebalo da preuzme većinski udio u projektu u zamjenu za finansiranje istraživanja. Za početak radova, međutim, neophodno je odobrenje grenlandskih vlasti.
Projekat i Trampov krug
U projekt je uključen i američki televizijski voditelj i aktivista Fil Mekgrou, poznat kao doktor Fil, nekadašnji član Trampove komisije za vjerske slobode. On bi trebalo da snimi dokumentarnu seriju o projektu, dok je u upravni odbor imenovan i bivši pripadnik američke mornarice angažovan na projektu „Zlatna kupola“ – Trampovom planu protivraketne odbrane. Američki predsjednik ranije je isticao da je kontrola nad Grenlandom od vitalnog značaja za taj plan.
Predsjednik upravnog odbora i veliki akcionar kompanije Lari Svets, koji se smatra bliskim Trampovom krugu, izjavio je da naftni projekat „nije povezan sa američkom aneksijom“ Grenlanda. U junu je, međutim, predstavnik kompanije na sastanku sa mještanima netačno tvrdio da je dozvola za dopremanje opreme već dobijena. Svets je kasnije kazao da je „entuzijazam prema projektu doveo do načina komunikacije koji je stvorio zabunu“.
Sumnja oko isporuke opreme
Narednog mjeseca, kako se navodi, stanovnici rijetko naseljene oblasti primijetili su tegljač koji je baržu približio obali i na kopno iskrcao oko 12 kontejnera. Grenlandska vlada saopštila je da je cilj bio da se oprema za planirano istražno bušenje nafte dopremi u Nunap Kekui, u oblasti Džejmson lend. Danski istraživački portal Danvoč objavio je izjavu direktora brodarske kompanije kojom potvrđuje da je isporuka bila namijenjena „Grenland Enerdžiju“.
Iako kompanija nije odgovorila na pitanja „Gardijana“, u pismu akcionarima navela je da su razgovori rukovodstva projekta sa grenlandskim regulatornim i nadzornim institucijama bili konstruktivni i da očekuje dobijanje preostalih odobrenja. Nakon tih konsultacija, za početak bi bila izbušena jedna bušotina.
Osjetljiva odluka pred vlašću
Kao autonomna teritorija Danske, Grenland samostalno odlučuje o korišćenju prirodnih resursa, pa je sada pred osjetljivom odlukom. Vlasti bi mogle da odobre istražno bušenje, iako se čini da su planirane bušotine u zaštićenom području obuhvaćenom Ramsarskom konvencijom o zaštiti močvarnih staništa. S druge strane, dio stanovnika strahuje da bi odbijanje dozvole moglo da posluži Trampu kao opravdanje za dalje pokušaje širenja američkog uticaja na Grenland.
Grenlandska vlada saopštila je da u ovom trenutku ne bi bilo srazmjerno zahtijevati uklanjanje opreme, dok se zahtjev kompanije za dozvolu još razmatra. Predstavnik „Grenland Enerdžija“ najavio je da bi brod sa 300 kontejnera opreme za bušenje trebalo da isplovi iz Kanade 12. septembra, a samo bušenje moglo bi da počne u oktobru. Guverner Luizijane Džef Lendri, Trampov izaslanik za Grenland, izjavio je da bi se nafta mogla crpiti već naredne godine.
