Deficit radne snage u Srpskoj: Godišnje fali oko šest hiljada radnika
Sve izraženiji deficit radne snage u Srpskoj dostiže cifru od približno šest hiljada radnika na godišnjem nivou, a poslodavci u potrazi za kadrom sve češće posežu za radnicima iz inostranstva, iako se pri procedurama suočavaju sa dugotrajnim administrativnim preprekama.
Uvoz strane radne snage usporava spora administracija, pa se na neophodnu dokumentaciju čeka i do šest mjeseci, uz prateće takse države koje iznose oko 1.000 KM po radniku.
Demografska kretanja i pritisak na budžet
Potpredsjednik Unije poslodavaca Republike Srpske Saša Trivić pojašnjava da osnovni uzrok nedostatka radnika leži u demografskim kretanjima i starenju društva, a ne u samom iseljavanju. Kako navodi, godišnje u penziju odlazi oko 15.000 radnika, dok iz školskog sistema na tržište rada pristiže tek oko 9.000 novih kadrova, što stvara godišnji manjak od oko 6.000 ljudi.
Trivić upozorava da manjak radne snage direktno podriva stabilnost privrede i republički budžet, jer manji broj radnika i preduzeća znači i manje poreskih prihoda za socijalna davanja. Kao ključne izbore navodi angažovanje radnika iz inostranstva ili preraspodjelu viškova iz javnog sektora u privatni sektor.
Kada je riječ o iskustvima sa inostranom radnom snagom, Trivić naglašava da nema bezbjednosnih niti kulturoloških problema jer se radi uglavnom o fizičkim radnicima koji odlaze po završetku posla, ali ističe da spora reakcija ministarstava i ambasada dovodi do višemjesečnih čekanja na dozvole.
Građevinarstvo i industrija najviše pogođeni
Iz Privredne komore Republike Srpske potvrđuju da je nedostatak radnika prisutan u gotovo svim djelatnostima, a najteže stanje bilježi se u građevinarstvu, gdje nedostaju tesari, zidari, armirači, fasaderi, zavarivači, monteri i rukovaoci građevinskim mašinama. Veliki manjak bilježe i metalska, prehrambena i tekstilna industrija.
Predstavnici komore napominju da angažovanje radnika iz inostranstva sa sobom nosi veće troškove zbog avio-karata, smještaja, ishrane i dozvola, dok jezička barijera na terenu zahtijeva korišćenje telefonskih aplikacija za prevođenje. U Privrednoj komori smatraju da angažman stranaca treba posmatrati kao prelazno rješenje, dok prioritet mora ostati očuvanje domaće radne snage.
Iscrpljene kvote za nove radne dozvole
Zvanične evidencije Zavoda za zapošljavanje Republike Srpske pokazuju stalan rast odobrenih radnih dozvola za strane državljane, prvenstveno u sektoru građevine, prerade i ugostiteljstva. Tokom protekle godine odobrene su ukupno 1.981 radne dozvole, od čega 1.484 nove i 497 produženih.
Za ovu godinu predviđena je kvota od ukupno 3.000 radnih dozvola, odnosno 1.200 novih i 800 produženih, pri čemu su iz Zavoda naveli da je kontingent za nova odobrenja već popunjen. Najveći broj stranih radnika dolazi iz Bangladeša, Nepala, Indije, Srbije i Kine.
