U Hagu presuda Hašimu Tačiju i bivšim komandantima OVK
Pred Specijalizovanim vijećima Kosova 16. septembra biće izrečena prvostepena presuda Hašimu Tačiju i još trojici nekadašnjih vođa OVK. Dok se u Prištini postavlja sat koji odbrojava vrijeme do objavljivanja odluke i pripremaju skupovi podrške, u Beogradu vlada zabrinutost da bi eventualno oslobađanje optuženih moglo pokrenuti novi talas političkih pritisaka na srpski narod.
Optužbe za teške ratne zločine
Zajedno sa Tačijem, pred sudom odgovaraju Kadri Veselji, Redžep Seljimi i Jakup Krasnići. Sva četvorica su uhapšena u novembru 2020. godine, a suđenje je počelo u aprilu 2023. godine, pri čemu su odbacili krivicu po svim tačkama. Tužilaštvo za svakog od njih traži kaznu od po 45 godina zatvora. Optužnica sadrži deset tačaka, od kojih se šest odnosi na zločine protiv čovječnosti, a četiri na ratne zločine, uključujući progone, zatvaranja, nezakonita hapšenja, mučenja, okrutna postupanja, prisilne nestanke i ubistva.
U optužnici se navodi da je oko 407 lica bilo zatvoreno u objektima pod kontrolom OVK, dok su najmanje 102 osobe ubijene. Među 75 identifikovanih žrtava nalazi se 51 Srbin, 23 Albanca i jedan Rom. Tužioci tvrde da su zločini činjeni u periodu od marta 1998. do septembra 1999. godine kroz zajednički plan usmjeren protiv onih koji su označeni kao protivnici OVK.
Osnivanje suda i uloga Martijevog izvještaja
Specijalizovana vijeća Kosova nastala su poslije izvještaja Dika Martija iz 2011. godine, u kojem su predočeni teški navodi o zločinima pripadnika OVK, uključujući organizovani kriminal, nezakonita zatvaranja i trgovinu organima. Vlasti u Prištini su 2015. godine usvojile ustavni amandman i zakon koji su omogućili formiranje ovog suda, a ustanova je operativno počela sa radom 2017. godine. Iako je formalno dio kosovskog pravosudnog sistema, sud ima sjedište u Hagu, u njemu rade međunarodne sudije i tužioci, te ne predstavlja nekadašnji Haški tribunal niti Međunarodni krivični sud.
Političke posljedice i reakcije
Bivši predsjednik skupštinskog Odbora za Kosovo i Metohiju Milovan Drecun istakao je da bi oslobađajuća presuda bila težak udarac za žrtve i porodice stradalih, navodeći da bi izostanak kazne značio praktično legalizovanje zločina OVK. Drecun naglašava da presuda mora konstatovati udruženi zločinački poduhvat, ali ne isključuje ni kazne koje bi, s obzirom na vrijeme provedeno u pritvoru, optuženima omogućile skori izlazak na slobodu.
Istoričar Stefan Radojković smatra da bi povoljan ishod za Tačija donio snažan politički kapital Demokratskoj partiji Kosova i dodatno otežao poziciju Aljbina Kurtija. Lider Alijanse za budućnost Kosova Ramuš Haradinaj već je poručio da bi Tači poslije presude trebalo da se vrati na funkciju predsjednika, dodajući da vjeruje u oslobađanje optuženih. Izricanje presude 16. septembra neće okončati postupak jer obje strane imaju pravo žalbe, dok se pred istim sudom protiv Tačija i Veseljija vodi i odvojen proces zbog sumnje na nepoštovanje suda i uticaj na svjedoke.
