Dan bez automobila u Banjaluci: azot-dioksid niži 74 odsto, čađ za trećinu
Dan bez automobila, koji je u Banjaluci obilježen 20. septembra, pokazao je koliko saobraćaj utiče na kvalitet vazduha u centru grada. Mjerenja Grada Banjaluka zabilježila su da je koncentracija azot-dioksida (NO₂) tog dana bila 74 odsto niža nego dan ranije, kada je saobraćaj tekao uobičajeno. Izmjerena vrijednost bila je, dakle, gotovo četiri puta manja.
Podaci su dobijeni mjerenjem kvaliteta vazduha koje je Grad Banjaluka obavio 19. i 20. septembra 2026. godine, u okviru Evropske sedmice mobilnosti.
Ulica zatvorena za saobraćaj četiri sata
Za saobraćaj je 20. septembra od 16 do 20 časova bila zatvorena Ulica dr Mladena Stojanovića, na potezu od Ulice Trive Amelice do Ulice olimpijskih pobjednika. U tom dijelu grada vožena je i biciklistička trka.
Kvalitet vazduha pratila mobilna stanica
Mjerenja je obavljala mobilna mjerna stanica postavljena u parku „Dr Mladen Stojanović“. Upoređivane su srednje izmjerene vrijednosti tokom dana sa uobičajenim saobraćajem i tokom Dana bez automobila.
Najveći pad kod azotnih oksida i benzena
Rezultati pokazuju da su 20. septembra sve praćene zagađujuće materije imale niže koncentracije. Najizraženiji pad zabilježen je kod azotnih oksida i benzena, za koje je saobraćaj jedan od glavnih izvora. Koncentracija čađi smanjena je za oko trećinu.
Kod PM2.5 i PM10 čestica pad je bio nešto blaži, između 15 i 20 odsto. Razlog je to što na količinu sitnih čestica u vazduhu, osim saobraćaja, utiču i drugi izvori zagađenja.
Kratkotrajno zatvaranje ne rješava problem
Podaci iz ovog mjerenja ne znače da bi trajno zatvaranje jedne ulice riješilo problem zagađenja vazduha u Banjaluci. Ipak, pokazuju koliko brzo promjena intenziteta saobraćaja može da se odrazi na koncentraciju pojedinih zagađujućih materija.
Posebno je značajan podatak o NO₂, gasu koji nastaje prvenstveno sagorijevanjem goriva i čija je koncentracija u gradskim sredinama tijesno povezana sa saobraćajem.
Apel Fondacije „Prodiši“ i upozorenje o emisijama
Fondacija „Prodiši“, koja je ukazala na rezultate mjerenja, pozvala je građane da, kada god mogu, automobil zamijene hodanjem, biciklom ili javnim prevozom. Iz te fondacije upozorili su i na problem uklanjanja ili softverskog isključivanja sistema za kontrolu emisija na dizel vozilima.
DPF filter zadržava čađ i sitne čestice, EGR ventil smanjuje nastajanje azotnih oksida, dok AdBlue sistem omogućava njihovo hemijsko uklanjanje iz izduvnih gasova. Ako se ti sistemi uklone ili ne rade ispravno, emisije iz vozila mogu znatno porasti.
„Kad se automobili sklone samo na nekoliko sati, vazduh u centru grada odmah je čistiji. Ne možemo svi svaki dan ostaviti auto, ali svako može više pješačiti, voziti bicikl i održavati ispravnim ekološke sisteme na svom vozilu“, izjavila je Maja Popović, direktorica Fondacije „Prodiši“.
Mjerenje je tako, makar na kratko, pokazalo ono što građani često osjećaju tokom saobraćajnih gužvi – manje automobila znači i manje pojedinih zagađujućih materija u vazduhu. Podaci su objavljeni u izvještaju Grada Banjaluka o mjerenju kvaliteta vazduha povodom Dana bez automobila 2026.
