Novi inflatorni talas donosi nova poskupljenja i pritisak na privredu
Dok evropski kontinent ponovo strahuje od ekonomskih nestabilnosti i novog skoka cijena hrane, građani u prodavnicama već uveliko preračunavaju šta mogu sebi da priušte. Budući da Republika Srpska znatan dio osnovnih potreba obezbjeđuje nabavkama iz inostranstva, svaki novi inflatorni talas sa svjetskih berzi stvara dodatni pritisak na standard stanovništva, naročito ako se uzme u obzir da prosječna plata trenutno podmiruje tek nešto više od polovine troškova četvoročlane porodice.
Rastući uvoz i slabiji evro otežavaju poziciju
Povećanje cijena energenata dodatno bi opteretilo poslovanje preduzeća, a uvećani izdaci neminovno bi se prenijeli na krajnje cijene proizvoda i usluga. Pored toga, rast kamata na kredite i znatno manje prostora za investicije unose novu nesigurnost. Zvanični podaci za prvih osam mjeseci ove godine pokazuju da je uvoz Srpske zabilježio rast od oko osam odsto, dok je izvoz istovremeno blago opao. Taj raskorak jasno svjedoči o izraženoj zavisnosti od robe iz inostranstva, pri čemu dodatnu otežavajuću okolnost predstavlja i to što evro gubi korak u poređenju sa dolarom.
Doznake iz inostranstva i manjak domaće radne snage
Važan oslonac mnogim domaćinstvima i dalje predstavlja novac koji rodbina šalje iz inostranstva. Doznake pomažu pri izmirivanju računa i održavanju potrošnje, mada taj priliv ne može nadomjestiti slabu proizvodnju niti obezbijediti nova radna mjesta, dok mu inflacija postepeno nagriza kupovnu moć. Istovremeno, smanjenje broja stanovnika donosi manju potražnju, ali iseljavanje građana koji ne mogu obezbijediti pristojan život smanjuje bazu onih koji privređuju, plaćaju poreze i finansiraju penzijski i zdravstveni sistem. Dolazak radnika iz Bangladeša, Nepala i drugih udaljenih država može privremeno popuniti upražnjena mjesta, ali to ne uklanja stvarne razloge odlaska domaćeg stanovništva.
Suzbijanje marži i najavljeno poskupljenje energenata
Iako se na globalna kretanja ne može uticati, na domaćem terenu moguće je suzbijati neopravdane marže, rezati troškove i obezbjeđivati uslove za konkurentniju privredu. Teret poskupljenja najviše pogađa porodice koje najveći dio primanja troše na prehranu, grijanje i struju, pa je njihov prostor za prilagođavanje izuzetno uzak. Zabrinutost dodatno pojačava i vijest da slijedi poskupljenje električne energije za privredu, dok se rast cijena struje za domaćinstva najavljuje od marta naredne godine, što uz troškove dizela na pumpama donosi nove finansijske izazove.
