Poskupljenje hrane u Srpskoj: Da li primanja mogu da izdrže stalni udar na budžet
Svakodnevno poskupljenje hrane u Srpskoj primorava građane da do detalja proračunavaju svaki odlazak u trgovinu, jer se već godinama suočavaju sa neprekidnim i neodrživim rastom izdataka za najosnovnije namirnice. Artikli poput brašna, hljeba i jaja postali su znatno skuplji, pa je tako pšenično brašno sa 1,27 KM poskupjelo na 1,68 KM, dok je cijena polubijelog hljeba uvećana za 54,4 procenta. Istovremeno, tjestenina je sa 3,02 KM otišla na 4,44 KM, kokošija jaja bilježe skok od skoro 70,8 odsto, jestivo ulje je poskupjelo za 18,1 procenat, a teletina bez kosti je sa 19,80 KM dostigla 34,00 KM po kilogramu. Iako ne spada u grupu osnovnih dobara, mljevena kafa, prisutna u gotovo svakom domaćinstvu, pretrpjela je poskupljenje od čak 120 procenata po kilogramu.
Zvanični statistički podaci i kretanje prosječnih zarada
U posmatranom petogodišnjem intervalu zabilježen je i rast primanja u Republici Srpskoj, budući da je prosječna plata u avgustu 2021. godine iznosila 1.025 KM, dok danas dostiže 1.695 KM. Prema riječima saradnika za odnose s javnošću Republičkog zavoda za statistiku Ognjena Ignjića, cijene su u tom periodu uvećane za 35,9 odsto, što ukazuje na to da je u periodu između avgusta 2021. i avgusta 2026. godine ostvaren realan rast plata od 21,7 procenata.
Sindikat upozorava na pad realne kupovne moći
Uprkos statistici, najveći dio zaposlenih svoja mjesečna primanja usmjerava na hranu, stanovanje i komunalije, što odnosi oko 72 odsto ukupnih troškova, a mnogima ni to nije dovoljno za podmirenje bazičnih potreba. Nalazi Saveza sindikata Republike Srpske otkrivaju da približno 49 procenata radnika prima zaradu u rasponu od 1.000 do 1.450 KM. Stručni saradnik za ekonomiju u Savezu sindikata Republike Srpske Božana Radomir naglašava da je realna stopa rasta zarada znatno skromnija kada se uporede ključni izdaci radničke porodice.
Radomir ukazuje na to da kupovna moć nije porasla nego je čak i umanjena, te da je životni standard na nižem nivou u odnosu na period prije neopravdanih poskupljenja. Zbog toga se ističe potreba da rast plata prati skok cijena, i to ne samo kroz minimalac ili prosječnu platu, već kroz povećanje primanja u svim privrednim, proizvodnim i uslužnim oblastima, jednako kao što je zabilježeno povećanje zarada u dva navrata po pet odsto za budžetske i fondovske korisnike.
Promjena navika potrošača i potraga za akcijama
Kretanje cijena pedeset osnovnih životnih namirnica kontinuirano prati Udruženje potrošača „Reakcija“, iz kojeg konstatuju da su najveći cjenovni skok pretrpjeli voće, povrće i meso. Predsjednik Udruženja potrošača „Reakcija“ Dušan Srdić ocjenjuje da je vladino ograničenje marži na osnovne namirnice poslužilo kao mjera za suzbijanje vida inflacije, ali napominje da je potrebno proširiti listu obuhvaćenih proizvoda, uz primjedbu da nedostaje veće učešće pekarskih i mesnih prerađivača među društveno odgovornim proizvođačima. On navodi da su se navike kupaca primjetno promijenile, pa se u nastojanju da se očuva porodični budžet sve češće biraju artikli na sniženjima i koriste akcijske pogodnosti.
