Život na Pešterskoj visoravni: Odgajili devetoro mališana u jednoj drvenoj sobi bez struje
Surovi život na Pešterskoj visoravni decenijama je testirao granice ljudske izdržljivosti, a u selu Doliće kod Sjenice sačuvano je sjećanje na roditelje koji su u samo jednoj prostoriji od drveta, potpuno lišeni električne energije i modernih pogodnosti, uspjeli da podignu čak devetoro djece.
Preživljavanje u srpskom Sibiru
Pešter s razlogom nosi naziv srpski Sibir, jer višenedjeljni mrazevi i duboki snježni nanosi nerijetko potpuno presijeku sela i odvoje ih od ostatka svijeta. U takvim okolnostima, jedna porodica je u jednoj jedinoj prostoriji spavala, pripremala obroke, grijala se i provodila duge zime, oslanjajući se isključivo na težak rad i ranu pripremu zaliha prije nego što putevi postanu neprohodni.
Kameni trapovi umjesto savremenih frižidera
Da bi se hrana očuvala tokom oštrih mjeseci bez kućnih aparata, mještani su gradili kamene trapove ukopane u brda, koji po izgledu podsjećaju na vojne bunkere. Ovi objekti koristili su prirodnu izolaciju zemlje kako bi sačuvali namirnice, a način njihove gradnje prenosio se sa koljena na koljeno.
Rendžeri i novi stanovnici visoravni
Iako su nekadašnje prilike bile izuzetno teške, ovo područje danas privlači i nove ljude. Dina se tako iz Nizozemske preselila na prostrane pašnjake Peštera i pokrenula sopstvenu školu jahanja, pružajući gostima priliku da kraj upoznaju na nesvakidašnji način. S druge strane, rendžer Sabahudin Abdagić ističe da njihov posao, uz brigu o prirodi i posjetiocima u kampu Peštersko polje, tokom jakih zima obuhvata i dostavu hrane i lijekova zavijanim domaćinstvima.
Topli izvori rijeke Vape
Posebnu zanimljivost ovog kraja predstavljaju i takozvane čedovske banjice na rijeci Vapi u selu Čedovo, gdje izvorska voda, prema tvrdnjama mještana, ostaje topla čak i u danima najjačih zimskih mrazeva. Ova svjedočanstva o nekadašnjem i današnjem životu na visoravni zabilježena su u okviru dokumentarnog serijala Oaza na kanalu Kulturista.
