Čarls III i car Naruhito ne moraju da imaju pasoš
Dok većina građana pred put u inostranstvo pomno provjerava rok važenja pasoša, postoje pojedinci kojima taj dokument nije potreban. Riječ je o monarsima čiji im je poseban državni i ustavni status omogućio da na međunarodna putovanja ne idu po uobičajenim pravilima. Najpoznatiji primjeri su britanski kralj Čarls III, japanski car Naruhito i carica Masako.
Kralj bez ličnog pasoša
Kada putuje u inostranstvo, britanskom kralju Čarlsu III pasoš nije potreban. Objašnjenje leži u načinu na koji je britanski pasoš formalno uređen. Prema zvaničnoj stranici kraljevske porodice, pasoš se izdaje u ime Njegovog Veličanstva, pa samim tim kralj ne mora da posjeduje taj dokument.
U britanskom pasošu stoji i formalni zahtjev državnog sekretara Njegovog Veličanstva da se nosiocu omogući slobodan prolaz i pruži potrebna pomoć i zaštita. Pošto je kralj upravo osoba u čije se ime pasoš izdaje, izuzet je od obaveze da ima sopstveni pasoš. Isto pravilo važilo je i za pokojnu kraljicu Elizabetu II, koja tokom svoje vladavine nije imala britanski pasoš.
Ova privilegija ne odnosi se na ostale članove britanske kraljevske porodice, jer zvanična stranica kraljevske porodice izričito navodi da svi ostali članovi porodice imaju pasoše.
Poseban aranžman za japanskog cara
Car Naruhito i carica Masako takođe se često pominju u pričama o osobama koje ne koriste uobičajene pasoške procedure. Njihov položaj potpuno je drugačiji od položaja običnih japanskih građana. Kada putuju u inostranstvo, njihove posjete organizuju se putem posebnih državnih i diplomatskih kanala, a japansko Ministarstvo spoljnih poslova objavljuje zvanična saopštenja povodom njihovih državnih posjeta drugim zemljama.
Prema Ustavu Japana, car Naruhito je simbol države i jedinstva naroda, a njegova funkcija ograničena je na ceremonijalne i državne dužnosti. Zbog njegovog posebnog ustavnog statusa, putovanja cara i carice ne odvijaju se na isti način kao putovanja običnih građana.
Pasoš i dalje obavezan za većinu
Poseban status ne znači da monarsi mogu jednostavno da pređu bilo koju granicu bez formalnosti. Međunarodna putovanja šefova država i monarha organizuju se diplomatskim kanalima, a zemlje domaćini unaprijed se obavještavaju o njihovom dolasku. To je drugačije od klasičnog putovanja turiste koji na granični prelaz dolazi s pasošem i, ukoliko je potrebno, vizom.
Za gotovo sve ostale ljude pasoš ostaje osnovni dokument za putovanje u inostranstvo. Pravila zavise od države u koju se putuje – između pojedinih zemalja moguće je putovati i s ličnom kartom, dok je za druge države potreban pasoš, a ponekad i viza. Zato je prije puta važno provjeriti da li je pasoš važeći, koliko mu je ostalo do isteka, da li država u koju se putuje zahtijeva određeni period važenja pasoša, da li je potrebna viza i da li postoje dodatni uslovi za ulazak u zemlju.
