Džejms Veb otkrio tajnu rođenja gasnih divova
Svemirski teleskop Džejms Veb otkrio je kako izgleda svemirsko “porodilište” u kojem se rađaju planete. Posmatrajući 72 mlade zvijezde slične našem Suncu, astronomi su utvrdili da se materijal potreban za nastanak planeta vrlo brzo gubi iz protoplanetarnih diskova.
Ti diskovi, oblaci gasa i prašine koji okružuju mlade zvijezde, mogu ostati bez materijala pod uticajem zvjezdanih vjetrova. Zbog toga pojedine vrste planeta imaju veoma malo vremena da se u potpunosti formiraju prije nego što sav materijal bude odnesen u svemir.
Gasni divovi u trci s vremenom
Naman Badžadž, vođa istraživačkog tima sa Univerziteta u Arizoni, objasnio je da gasni divovi poput Jupitera moraju da izgrade svoje ogromne atmosfere dok u protoplanetarnom disku još uvijek ima dovoljno materijala.
Ukoliko materijal nestane pod dejstvom snažnih mlazeva i zvjezdanih vjetrova, mogućnost nastanka takvih planeta gotovo potpuno nestaje. Zahvaljujuci teleskopu Džejms Veb, naučnici su po prvi put mogli da prate kretanje molekularnog vodonika i dobiju potpuniju sliku o tome kako mlade zvijezde ostaju bez materijala neophodnog za formiranje planeta.
Fotoisparavanje oblikuje sudbinu planeta
U ranoj fazi, dok je oblak oko mlade zvijezde još gust, snažna magnetna polja stvaraju vjetrove koji počinju da potiskuju materijal. Kada oblak s vremenom postane sve rjeđi, svjetlost zvijezde lakše prolazi kroz njega, a snažno zračenje zagrijava i odnosi preostali gas – proces koji naučnici nazivaju fotoisparavanje.
Brzina kojom gas nestaje direktno utiče na to kakve će se planete formirati u određenom zvjezdanom sistemu.
Jupiteru ponestaje vremena za nastanak
Kada mlada zvijezda ukloni okolne oblake gasa, prestaje mogućnost stvaranja velikih planeta poput Jupitera i Saturna. Manje stjenovite planete nalik Zemlji imaju nešto više vremena za formiranje.
Novo otkriće pruža naučnicima jedan od najboljih dosadašnjih uvida u procese koji su prije otprilike 4,6 milijardi godina oblikovali naš Sunčev sistem. Rezultati istraživanja objavljeni su u naučnom časopisu The Astronomical Journal.
