Rodrigo Duterte pred sudom u Haagu: Prvo javno pojavljivanje bivšeg lidera Filipina
Nekadašnji filipinski lider Rodrigo Duterte pred sudom u Haagu pojavio se u srijedu prvi put pred očima javnosti, nakon što je prethodnih 18 mjeseci proveo u pritvorskoj jedinici Međunarodnog krivičnog suda (ICC). Bivši šef države tereti se za ubistva i zločine protiv čovječnosti koji su počinjeni u sklopu njegovog kontroverznog obračuna sa narko-kriminalom, javile su svjetske agencije.
Pitanje zdravstvenog stanja i početak procesa
Duterte, koji je dužnost predsjednika obavljao od 2016. do 2022. godine, lišen je slobode i sproveden u Haag u martu 2025. godine. Tokom ročišta održanog u srijedu, sudije ICC-a razmatrale su argumente o njegovom zdravstvenom stanju i mogućnosti da prati sudski postupak, čiji je početak predviđen za novembar. Članovi njegovog pravnog tima naveli su da optuženi trpi posljedice kognitivnog pada, što mu narušava pamćenje i obavljanje svakodnevnih rutina, zbog čega smatraju da nije u stanju da učestvuje u procesu.
Nasuprot tome, sudsko vijeće je u januaru ove godine procijenilo da je Duterte zdravstveno sposoban za učešće na pripremnim ročištima, te je umjesto uključenja putem video-veze iz pritvorske jedinice zatraženo njegovo lično prisustvo u sudnici. Nekadašnji predsjednik je na saslušanju bio u crnom odijelu i bijeloj košulji, a pred sudom nije davao izjave.
Razmjere optužbi i procjene broja stradalih
Nalog za hapšenje tereti Dutertea za rukovođenje širokom i sistematskom kampanjom u periodu od 2011. do 2019. godine, koja je dovela do hiljada ubistava, obuhvatajući i vrijeme dok se nalazio na funkciji gradonačelnika Davaa. Optužnica ga tereti za organizovanje, finansiranje i naoružavanje takozvanih odreda smrti, čija su meta bili prodavci i konzumenti narkotika.
Zvanični podaci policijske statistike bilježe da je u sprovedenim akcijama ubijeno 6.200 ljudi, dok tužioci ICC-a procjenjuju da stvarni broj žrtava doseže i do 30.000. Tužilaštvo ga tereti po tri tačke optužnice za zločine protiv čovječnosti, kao i za učešće u najmanje 76 ubistava.
Argumenti odbrane i politička pozadina
Govoreći ranije o ovim optužbama, Duterte je tvrdio da je pripadnicima policije naređivao da djeluju isključivo u samoodbrani. Tokom predizborne kampanje 2016. godine otvoreno je obećavao likvidacije hiljada dilera, a pristalicama je poručivao da je spreman provesti ostatak života u zatvoru kako bi Filipine oslobodio droge.
Duterte je ovim ročištem postao prvi nekadašnji šef neke azijske države optužen pred ICC-om, kao i prvi osumnjičeni koji je nakon više od tri godine prebačen u Haag.
