Novi sporazum o Arktiku ublažava tenzije između Vašingtona i Kopenhagena
Lideri Sjedinjenih Američkih Država, Danske i Grenlanda potpisaće u utorak novi sporazum o Arktiku, čime bi trebalo da se osnaži bezbjednost u sjevernoatlantskom području nakon višemjesečnih diplomatskih nesuglasica.
Potpisivanje na marginama zasjedanja UN
Kako je u ponedjeljak uveče saopšteno iz kancelarije danske premijerke Mette Frederiksen, dokument će biti parafiran na marginama Generalne skupštine UN u New Yorku. Svoje potpise na sporazum staviće danska premijerka Mette Frederiksen, predsjednik SAD Donald Trump i premijer Grenlanda Jens Frederik Nielsen.
Ovom diplomatskom koraku prethodile su povišene tenzije, nakon što je američki predsjednik ranije zaprijetio mogućnošću aneksije ove autonomne danske teritorije, navodeći kao razloge njen izuzetan strateški položaj i prirodne resurse.
Očuvanje suvereniteta i pravo na samoopredjeljenje
Iako tekst dogovora koji je Donald Trump najavio u petak još nije zvanično objavljen, vlasti u Kopenhagenu su potvrdile da se njime nedvosmisleno priznaju suverenitet i teritorijalni integritet Kraljevine Danske. Istovremeno, dokumentom se uvažava i pravo grenlandskog naroda na samoopredjeljenje.
Danska premijerka je poručila da je riječ o povoljnom aranžmanu za njenu zemlju, naglasivši da bezbjednost arktičkog prostora donosi korist nordijskim državama, ali i cjelokupnoj Evropi i NATO savezu.
Ograničenja za Rusiju i Kinu
Sa stanovišta zvaničnog Vašingtona, ovim aktom se garantuje da Rusija i Kina ne mogu uspostavljati vojne baze na tlu Grenlanda, niti realizovati značajnija ulaganja na toj arktičkoj teritoriji bez izričite saglasnosti vlasti u Nuuku. Pored toga, sporazum stvara uslove i za jačanje američkog vojnog prisustva.
Frederiksen je u ponedjeljak uveče ponovo naglasila da sjeverni Atlantik i arktička regija već dugo predstavljaju važno odbrambeno područje za sve članice NATO saveza, oko čega postoji dugogodišnja saglasnost sa SAD.
