Političke promjene u Njemačkoj donose neizvjesnost i za Balkan
Duboke političke promjene u Njemačkoj, obilježene snažnim rastom Alternative za Njemačku (AfD) i slabljenjem stranaka koje su decenijama vodile zemlju, stvaraju novu realnost čije bi se posljedice mogle osjetiti širom evropskog kontinenta, ali i na balkanskim prostorima.
Krah tradicionalnih stranaka i rast desnice
Vodeće snage njemačke političke scene, konzervativni blok CDU/CSU i socijaldemokratski SPD, koje su u prošlosti redovno osvajale između 75 i 90 procenata podrške biračkog tijela, na izborima 2025. godine prvi put u istoriji pale su ispod polovine ukupnih glasova. Ubrzo su uslijedili i novi izborni neuspjesi, pa je u jednoj od pokrajina CDU po prvi put ostao ispod izbornog cenzusa. Kancelar Fridrih Merc opisao je ovakav ishod u dvije pokrajine riječju katastrofa, dok paralelno sa padom etabliranih partija raste podrška snagama poput AfD-a i ljevičarskog Die Linke.
Uzroci nezadovoljstva i nova politička stvarnost
Gubitak povjerenja u dosadašnje lidere podstaknut je nagomilanim problemima u društvu, privredi i bezbjednosti. Otvorena pitanja migracione politike, prekid snabdijevanja ruskim gasom i ogromna finansijska izdvajanja za podršku Ukrajini stvorili su krizu na koju vladajuće strukture nisu pronašle odgovarajući odgovor. Na tom talasu nezadovoljstva AfD se pozicionirao kao oštar kritičar cjelokupnog sistema, njegujući podjelu između naroda i navodno otuđene elite.
Uprkos tome što druge partije i dalje kategorički odbijaju bilo kakvu saradnju sa AfD-om i označavaju ga kao prijetnju demokratskom poretku, ova stranka je postala najsnažnija pojedinačna politička snaga. Njihovi stavovi uveliko oblikuju javne rasprave, pa su čak i vodeći političari, uključujući i samog kancelara Merca, počeli da prilagođavaju sopstveni kurs zahtjevima za strožom kontrolom migracija, većim ulaganjima u namensku industriju i većim fokusom na unutrašnja pitanja.
Moguće posljedice po prilike na Balkanu
Uticaj Berlina na dešavanja na prostorima bivše Jugoslavije izuzetno je velik još od devedesetih godina, od potpisivanja Dejtonskog sporazuma od strane Klausa Kinkela, preko podrške visokim predstavnicima, pa sve do dugogodišnje uloge bivše kancelarke Angele Merkel. Zbog toga bi prekomponovanje njemačke scene moglo direktno uticati i na regionalne procese.
Ukoliko prevagnu pogledi koje zagovara AfD ili ukoliko se nastavi prilagođavanje njihovoj platformi, izvjesno je usporavanje ili potpuno zaustavljanje procesa proširenja Evropske unije, kako za države Zapadnog Balkana, tako i za Ukrajinu, Moldaviju i Gruziju. Pored toga, dosadašnju praksu razvojne pomoći mogao bi zamijeniti znatno stroži transakcioni model, zasnovan isključivo na direktnim interesima.
