Negativan prirodni priraštaj u BiH: Za pola godine umrlo skoro 6.000 ljudi više nego što je rođeno
Tokom prva dva kvartala ove godine u Bosni i Hercegovini je zabilježen negativan prirodni priraštaj, budući da je u tom periodu preminulo skoro 6.000 osoba više u odnosu na broj novorođenih beba.
Prema zvaničnim podacima koje je objavila Agencija za statistiku BiH, u prvih šest mjeseci 2026. godine rođene su 11.604 osobe, što predstavlja povećanje od 7,14 odsto u poređenju sa istim periodom prošle godine, kada je rođeno 10.831 dijete. Sa druge strane, u istom periodu umrlo je 17.568 lica, što je za 3,27 odsto manje u odnosu na prvih šest mjeseci 2025. godine, kada su zabilježena 18.162 smrtna slučaja.
Dugogodišnji problem depopulacije i neophodne mjere
Govoreći o ovim podacima, demograf Aleksandar Majić ukazao je na to da su se nepovoljna kretanja i depopulacija mogli naslutiti još tokom osamdesetih godina prošlog vijeka. On je pojasnio da je u tom periodu izgubljen fertilni kontingent, te da je pojačan odlazak stanovništva uz konstantan pad broja novorođenih.
Majić podsjeća da Republika Srpska bilježi negativan prirodni priraštaj još od 2002. godine, dok se Federacija BiH sa istim problemom suočava od 2013. godine. Kako navodi, slične tendencije prisutne su u svim okolnim zemljama, dok su ratna dešavanja iz devedesetih godina dodatno otežala opšte prilike. Prema njegovim riječima, trendovi se ne mogu u potpunosti preokrenuti već samo ublažiti dugoročnim podsticajima, pri čemu jednokratna davanja ne daju željene efekte, za razliku od obezbjeđivanja besplatnih udžbenika za sve osnovce ili plaćenog produženog boravka u školama.
Zabilježen pad broja vjenčanja i razvoda
Zvanični statistički podaci pokazuju promjene i kada su u pitanju bračne zajednice. Od januara do juna 2026. godine u Bosni i Hercegovini sklopljen je 5.921 brak, što je za 3,39 odsto manje nego u prvoj polovini 2025. godine. U istom intervalu zabilježeno je 849 razvoda, što predstavlja pad od 15,86 procenata u poređenju sa prethodnom godinom.
Psiholog i sistemski porodični psihoterapeut Maja Savanović Zorić navodi da se sve češće otvara dilema da li je brak postao prevaziđen model. Kako ističe, brak je u prošlosti bio opšta društvena norma, dok ga mlađe generacije danas sve češće odlažu ili potpuno izbjegavaju. Razlozi za to leže u materijalnoj i stambenoj nesigurnosti, ali i u promjeni prioriteta jer pojedinci primarno ulažu u vlastito obrazovanje i građenje karijere, pri čemu i iskustva čestih razvoda kod starijih generacija stvaraju dozu nepovjerenja prema bračnoj zajednici.
