Budžet za poljoprivredu u Banjaluci pred rezom: Pećanac upozorava na gašenje gazdinstava
Planirani budžet za poljoprivredu u Banjaluci za naredni period mogao bi donijeti znatna umanjenja sredstava, što direktno dovodi u pitanje rad i opstanak domaćih proizvođača, upozorio je direktor Centra za razvoj poljoprivrede i sela Bojan Pećanac. Dok gradska administracija nameće niže finansijske limite, dio proizvođača još nije dobio ni zarađeni novac iz prethodnih godina.
Neizmirena dugovanja poljoprivrednicima iz ranijeg perioda
Gradska uprava je za 2027. godinu odredila limit od 4,39 miliona KM, premda je ova ustanova potraživala 7,64 miliona KM. Takav okvir predstavlja smanjenje od oko 1,65 miliona KM u poređenju sa planom za 2026. godinu, koji je iznosio 6,04 miliona KM. Prema riječima direktora, samo za direktnu podršku proizvođačima planirano je 2,5 miliona KM, pa bi predloženo kresanje sredstava onemogućilo funkcionisanje rada sektora i dovelo u pitanje poslovanje seoskih gazdinstava na teritoriji grada.
Dodatan teret predstavljaju neisplaćene obaveze iz 2024. godine. Ukupno 28 poljoprivrednih proizvođača i dalje čeka isplatu 337.438,80 KM namijenjenih za nabavku krupne mehanizacije, iako su odavno ispunili sve propisane uslove. Sredstva tada nisu uplaćena zbog nedostatka novca u kasi, a ustanova je zbog toga već zaprimila opomene pred pokretanje tužbi. Prijedlog rukovodstva bio je da se ova dugovanja zatvore ovogodišnjim rebalansom, ali zvanična odluka grada još nije donesena.
Zahtjevi proizvođača višestruko premašuju raspoloživa sredstva
U aktuelnom ciklusu za 2025. i 2026. godinu zabilježeno je čak 1.627 prijava na konkurs, dok raspoloživa suma iznosi svega 1,5 miliona KM. Time prosječan iznos podrške po jednoj prijavi dostiže tek oko 922 KM, što je drastičan pad u odnosu na 2023. godinu kada je prosjek bio 2.716 KM.
Da bi se odgovorilo prispjelim obavezama, upućen je zahtjev za dodatnih 2.037.438,80 KM putem rebalansa. Od te sume, 337.438,80 KM utrošilo bi se na izmirenje zaostalih dugova, dok bi 1,7 miliona KM omogućilo da ukupan fond za tekući konkurs naraste na 3,2 miliona KM. Iako je obrada dokumentacije okončana, a dio rješenja i ugovora već proslijeđen korisnicima, konačna realizacija zavisi od odobrenja dodatnog novca.
Nove obaveze i nepovoljne vremenske prilike
Pored podsticajnih mjera, nadležnosti ove javne ustanove su proširene, pa je od 2025. godine preuzeto upravljanje gradskim tržnicama, dok je od maja 2026. godine u planu i briga o azilu za napuštene životinje na Manjači, što stvara nove troškove. Stanje na terenu dodatno usložnjavaju suša koja je prepolovila ljetinu, kao i stalna poskupljenja goriva i vještačkog đubriva.
Ukoliko se budžetska sredstva i dalje budu smanjivala u ovako nepovoljnim ekonomskim i klimatskim okolnostima, bavljenje poljoprivredom postaće potpuno neodrživo, što bi izazvalo masovno zatvaranje gazdinstava u banjalučkom kraju. Pitanje obezbjeđivanja sredstava kroz rebalans i konačnog definisanja okvira za 2027. godinu za sada ostaje bez odgovora Gradske uprave.
