Servisiranje spoljnog duga BiH koštalo 457 miliona maraka
Za servisiranje spoljnog duga Bosne i Hercegovine tokom prvih šest mjeseci tekuće godine utrošeno je nešto više od 457 miliona maraka prikupljenih od poreskih obveznika. Prema tim podacima, inostranim povjeriocima je u prosjeku svakog dana bilo neophodno obezbijediti ratu od oko 2,5 miliona maraka.
Glavnica odnijela većinu novca
Od navedenog ukupnog iznosa od 457 miliona KM, na otplatu glavnice otišla su 357,02 miliona maraka, dok se preostalih 99,98 miliona KM, odnosno gotovo stotinu miliona, odnosilo na kamate. Posmatrano po nivoima vlasti, najveći dio sredstava utrošen je za izmirenje kreditnih obaveza FBiH, kojoj je pripalo 298,45 miliona maraka. Republika Srpska je u istom polugodišnjem periodu za servisiranje duga izdvojila 148,94 miliona maraka, dok je Brčko distrikt uplatio 6,28 miliona KM. Najskromniji iznos odnosio se na spoljna zaduženja zajedničkih institucija BiH, za šta je izdvojeno 3,32 miliona maraka.
Najveće obaveze prema Svjetskoj banci
Na listi inostranih kreditora prednjači Svjetska banka (IDA), prema kojoj su u posmatranom periodu izmirene obaveze u visini od 101,73 miliona maraka. Odmah iza nje nalazi se Evropska investiciona banka (EIB) sa isplaćenih 94,63 miliona KM. Treće mjesto po visini isplaćenih sredstava zauzima Evropska banka za obnovu i razvoj (EBRD) sa 77,72 miliona maraka, a slijede Svjetska banka (IBRD) sa iznosom od 65,53 miliona KM i Međunarodni monetarni fond (MMF) kome je proslijeđeno 38,07 miliona maraka novca poreskih obveznika. Pored navedenih finansijskih organizacija, na spisku se nalazi još 14 stranih kreditora čiji su zajmovi otplaćivani tokom prve polovine godine.
Ekonomski stručnjaci ukazuju na to da dnevni izdatak od 2,5 miliona KM zvuči visoko na prvi pogled, ali da su te sume u poređenju sa drugim zemljama daleko krupnije. Profesor Ekonomskog fakulteta u Istočnom Sarajevu Marko Đogo istakao je za „Glas Srpske“ da spoljni dug BiH i entiteta nije veliki u poređenju sa okruženjem ili evropskim prosjekom. On je dodao da cifre za otplatu glavnice i kamata nisu beznačajne, te da će do kraja godine biti još veće, ali da trenutno ne djeluju alarmantno. Đogo je naglasio da je potrebno postupati pametno usljed niske likvidnosti, pronaći način za smirenje političkih prilika, podići povjerenje građana i omogućiti da se taj dug u znatno većem procentu nađe u rukama domaćeg stanovništva i privrede, napomenuvši da u BiH pametna rješenja i realne mogućnosti nisu uvijek usklađeni.
Prioritetna naplata iz indirektnih poreza
Prema propisanim zakonskim procedurama i aranžmanima sa Centralnom bankom BiH i Upravom za indirektno oporezivanje (UIO), novac od prikupljenih indirektnih poreza, poput PDV-a i akciza, služi kao temeljni izvor za otplaćivanje spoljnih obaveza. Prije nego što se sredstva od PDV-a raspodijele Republici Srpskoj, FBiH i ostalim korisnicima, iz tog fonda se automatski izdvaja suma koja je tog mjeseca dospjela za naplatu spoljnog duga. Izmirenje obaveza prema inostranim kreditorima zakonski je definisano kao apsolutni prioritet koji se mora namiriti prije bilo kakve druge raspodjele novca.
