Kako je nastao strah od petka 13 i šta se krije iza sujevjerja
Iako ne postoje naučni dokazi koji bi potvrdili da donosi nesreću, strah od petka 13 i dalje je snažno prisutan u savremenom društvu širom zapadnog svijeta. Dok pojedini građani ovog datuma izbjegavaju polazak na put, odgađaju krupne poslovne poteze ili čak ostaju zatvoreni u svojim domovima, postavlja se pitanje zbog čega ova kombinacija dana i broja decenijama nosi status lošeg predznaka.
Fobije i uticaj praznovjerja na moderni život
Strahovi vezani za ovaj datum imaju i svoja zvanična medicinska imena. Tako se panika i nelagoda od samog broja trinaest naziva triskaidekafobija, dok se specifičan strah usmjeren isključivo na petak trinaesti označava kao paraskavedekatriafobija.
Koliko je ovo uvjerenje ukorijenjeno u svakodnevici svjedoče i primjeri iz poslovanja i arhitekture. Brojne zgrade i hoteli namjerno preskaču označavanje 13. sprata, dok pojedine avio-kompanije u svojim avionima izostavljaju 13. red sjedišta kako bi udovoljile putnicima koji to mjesto povezuju sa lošom srećom.
Tajna večera i biblijsko tumačenje broja trinaest
Korijeni odbojnosti prema broju trinaest u velikoj mjeri se vežu za hrišćansku tradiciju i događaje sa Tajne večere. Prema biblijskim zapisima, za trpezom je sjedilo trinaest učesnika, odnosno Isus Hristos i dvanaest apostola. Upravo je Juda Iskariotski, koji je počinio izdaju, označen kao trinaesti gost, zbog čega je ovaj broj počeo da se dovodi u vezu sa nesrećom, stradanjem i smrću.
Pored toga, broj dvanaest se kroz istoriju u raznim kulturama doživljavao kao simbol savršenstva, sklada i cjeline, što se ogleda kroz dvanaest mjeseci u godini, sate na časovniku, znakove Zodijaka i broj apostola. Dodavanjem jedne jedinice, broj trinaest je shvaćen kao narušavanje tog uspostavljenog sklada. Ipak, takvo tumačenje nije univerzalno, pa u pojedinim kulturama ovaj broj nema negativno značenje ili se čak smatra srećnim.
Zbog čega je petak označen kao nesrećan dan
Nepovoljna reputacija ovog datuma nastala je stapanjem dva zasebna vjerovanja, odnosno povezivanjem nepovoljnog broja sa danom koji se takođe smatrao nepovoljnim. U hrišćanskom predanju petak je dan raspeća Isusa Hrista, što mu je u narodu donijelo epitet teškog i nesrećnog dana.
Kroz tradiciju se smatralo da petkom ne treba ugovarati brakove, kretati na daleka putovanja niti započinjati važne poslove. Spajanjem ta dva sujevjerja nastao je datum koji i danas izaziva oprez kod velikog broja ljudi.
