Opstanak napuštenih ovaca na zabačenom ostrvu nakon odlaska farmera
Kada je novozelandski farmer John Warren 1931. godine usljed finansijskog kraha napustio subantarktičko ostrvo Campbell, iza njega je počeo višedecenijski opstanak napuštenih ovaca kojih je tada bilo više od 4.000. Životinje su na tom izolovanom prostoru provele punih šest decenija bez ikakvog ljudskog nadzora, a stručnjaci su utvrdili da su tokom tog perioda u potpunosti promijenile način odbacivanja vune i ciklus razmnožavanja.
Razvoj stada na krajnjem jugu
Ova neobična priča ponovo privlači pažnju javnosti, a najobuhvatnije podatke o fenomenu zabilježio je novozelandski naučnik M. R. Rudge u radu koji je 1986. godine objavljen u stručnom glasilu New Zealand Journal of Ecology. Ostrvo Campbell obuhvata površinu od 11.300 hektara i nalazi se približno 700 kilometara južno od novozelandskog Južnog ostrva. Prema evidenciji novozelandskog Odjela za zaštitu prirode (DOC), prvi uzgajivači dopremili su 400 grla još 1895. godine, da bi do 1916. stado naraslo na više od 8.000 grla.
Farmer Warren je 1927. godine dovezao dodatnih 5.000 životinja, ali je već dvije godine kasnije došlo do naglog pada cijena vune i mesa na tržištu. Suočen sa teškim uslovima prevoza, havarijama i posljedicama globalne ekonomske krize, Warren je ostao bez novca i 1931. godine definitivno otišao sa ostrva, ostavivši više od 4.000 ovaca i dvadesetak goveda.
Prilagođavanje surovim uslovima bez ljudske pomoći
U godinama koje su uslijedile broj grla je konstantno opadao, pa ih je prema Rudgeovim podacima 1960. godine bilo tek oko 1.000. Ipak, situacija se ubrzo preokrenula, te je do 1969. godine populacija narasla na oko 3.000 jedinki. Rudge je dokumentovao jasne dokaze prirodnog prilagođavanja: pošto ih niko nije šišao, ovce su same počele da odbacuju runo, posebno ženke sa predjela vrata, trbuha i bokova.
Pored toga, ženke su postajale plodne već sa navršenih godinu dana života. Dok je u periodu rada farme dolazilo između 30 i 40 jagnjadi na 100 odraslih grla, do 1970. godine taj odnos je porastao na 60 do 80 jagnjadi na 100 ženki. Udruženje New Zealand Rare Breeds navodi da su ove životinje davale svega 1,3 kilograma vune godišnje po ženki, imale su primjetno duže noge u odnosu na srodne domaće pasmine i kretale su se u manjim grupama sa tačno određenom teritorijom.
Zaštita autohtonog ekosistema i očuvanje vrste
Ostrvo je još 1954. godine proglašeno prirodnim rezervatom, a danas uživa status svjetske baštine u okviru novozelandskog subantarktičkog područja. Kako predstavlja stanište za šest vrsta albatrosa i specifične rijetke biljne vrste koje su ovce godinama uništavale ispašom, vlasti su preduzele mjere zaštite. Preko ostrva je 1970. godine postavljena pregradna ograda, nakon čega su životinje na sjevernom dijelu odstrijeljene, dok su prema podacima DOC-a preostale jedinke potpuno uklonjene 1992. godine.
Nakon nestanka stada vegetacija se značajno oporavila, a ostrvo je 2001. godine potpuno očišćeno i od pacova. Ipak, ova jedinstvena pasmina je sačuvana zahvaljujući ekspedicijama iz 1975. i 1976. godine, koje su deset živih jedinki transportovale na Novi Zeland radi kontrolisanog uzgoja. Prema navodima udruženja Rare Breeds, njihovi potomci i danas žive u okviru privatnog stada na području regije North Canterbury.
