Na današnji dan / 15. avgust

Događaji na današnji dan

778. – Bitka kod Roncesvallesa u kojoj Baski u zasjedi nanose katastrofalan poraz franačkoj vojsci Karla Velikog, pri čemu gine Roland, gospodar bretonske marke i budući junak istoimenog epa.

1534. – Španski sveštenik Ignasio de Lojola osnovao u Parizu rimokatolički jezuitski red, kojeg je papa Pavle III priznao šest godina kasnije.

1571. – Otomansko Carstvo je pokušalo zauzeti grad Korčulu, krenuvši na nju s dvadeset velikih brodova. Iznenadni udar nevremena je odagnao Turke od napada, prisilivši ih na bijeg.

1834. – Britanski parlament usvojio zakon o kolonizaciji Južne Australije.

1843. – U Kopenhagenu otvoren čuveni Tivoli park.

1914. – Prolaskom broda “Ankon” otvoren Panamski kanal, prokop dug 81,6 kilometara, koji u najužem dijelu srednje Amerike spaja Atlantski i Tihi okean. Kanal je zvanično otvoren tek u julu 1920.

1914. – Počela Cerska bitka, završena 20. avgusta pobjedom srpske vojske nad austrougarskom. Prva srpska i saveznička pobjeda u Prvom svjetskom ratu.

1916. – U Bici na Somi u Prvom svjetskom ratu prvi put upotrijebljen britanski tenk poznat kao “Veliki Bili”.

1918. – SAD su prekinule diplomatske odnose s Rusijom, nakon uspostavljanja boljševičke vlasti.

1944. – Iskrcavanjem savezničkih trupa u južnoj Francuskoj u Drugom svjetskom ratu počela je operacija “Dragon”, čime je otvoren drugi front nakon iskrcavanja saveznika u Normandiji u junu.

1945. – Japan je prihvatio savezničke zahtjeve za bezuslovnu kapitulaciju, čime je okončan Drugi svjetski rat. Kapitulacija je potpisana 2. septembra na američkom bojnom brodu “Misuri” u Tokijskom zalivu.

1945. – Drugi svjetski rat: Predao se Japan.

1947. – Stupio na snagu akt o nezavisnosti Britanske Indije kojim su, posle 180 godina kolonijalne vladavine Velike Britanije, formirane Indijska Unija i Pakistan.

1948. – Južna Koreja postala nezavisna država pod nazivom Republika Koreja, a za predsjednika je izabran Singman Ri.

1950. – U zemljotresu u sjeveroistočnoj indijskoj državi Asam poginulo više od hiljadu ljudi.

1960. – Proglašena nezavisnost afričke države Kongo-Brazavil, koji je od 1886. bio francuska kolonija pod nazivom Srednji Kongo.

1961. – Započela izgradnja Berlinskog zida.

1962. – Probijen drumski tunel ispod Mon Blana, kojim je francuski grad Šamoni povezan sa italijanskom dolinom Aoste.

1965. – Koncert Bitlsa u Njujorku okupio 55.600 ljudi, čime je postavljen svjetski rekord u broju posjetilaca i zaradi na pop koncertu.

1969. – Otvoren muzički festival “Woodstock”.

1971. – Bahrein stekao nezavisnost nakon 150 godina britanske kolonijalne vlasti.

1975. – U vojnom puču ubijen predsjednik Bangladeša šeik Mudžibur Rahman, prvi premijer nakon sticanja nezavisnosti u januaru 1972.

1990. – Predsjednik Mihail Sergejevič Gorbačov vratio sovjetsko državljanstvo Aleksandru Solženjicinu, dobitniku Nobelove nagrade za književnost, koji je 1974. pod pritiskom vlasti prinuđen da emigrira na Zapad.

1994. – U Sudanu uhapšen i izručen Francuskoj jedan od najpoznatijih svjetskih terorista Iljič Ramires Sančes, poznat kao “Karlos Šakal”.

1995. – Japan je, 50 godina nakon završetka Drugog svjetskog rata, prvi put jasno izrazio žaljenje zbog ratnih akcija u regionu.

1996. – Nakon četiri godine ponovo otvoren sarajevski aerodrom za komercijalne letove. Na aerodrom su tokom rata u Bosni (1992-95) slijetali samo službeni avioni i avioni sa humanitarnom pomoći.

1998. – U jednom od najtežih terorističkih napada u Sjevernoj Irskoj tokom gotovo 30 godina nasilja, u eksploziji automobila-bombe u mjestu Omaghu, poginulo je 29 ljudi.

2001. – Makedonski parlament odobrio dolazak 3.500 vojnika NATO u cilju razoružanja albanskih pobunjenika.

2002. – Policija u Zimbabveu počela da hapsi bele farmere koji su se oglušili o vladino naređenje da napuste svoju zemlju kako bi ona bila dodijeljena crncima bezemljašima.

Rođeni na današnji dan

1575. – Rođen Bartol Kašić, hrvatski pisac i jezikoslovac.

1688. – Rođen pruski kralj Fridrih Vilhelm, koji je tokom vladavine (1713-40) centralizovao administraciju i formirao jaku i disciplinovanu vojsku, pa se smatra utemeljivačem pruskog militarizma.

1769. – Rođen Napoleon I Bonaparta (franc. Napoléon Bonaparte), francuski vojskovođa, car i vladar.

1771. – Rođen Walter Scott, škotski književnik.

1883. – Rođen Ivan Meštrović, hrvatski kipar i arhitekt.

1888. – Rođen Thomas E. Lawrence, britanski arheolog (Lawrence od Arabije).

1892. – Rođen Luj de Broli, francuski fizičar.

1901. – Rođen dr. Arnulfo Arias bivši predsjednik Paname.

1923. – Rođen Schimon Peres, izraelski državnik i nobelovac.

1934. – Rođen Nino Ferrer, francuski pjevač.

1944. – Rođen Gianfranco Ferré, italijanski modni dizajner.

1945. – Rođen Alain Juppé, francuski političar.

1972. – Rođen Bendžamin Geza Aflek (engl. Benjamin Geza Affleck), američki glumac.

Umrli na današnji dan

778. – Umro Roland, franački vojskovođa, kasnije poznat kao junak istoimenog viteškog epa.

1057. – Umro Magbet, škotski kralj, poznat kao inspiracija lik istoimene Shakespearove drame.

1936. – Umrla Grazia Deledda, talijanska književnica.

1959. – Umro Pavel Golia, slovenski pjesnik i dramatičar.

1996. – Umro Sven Lasta, hrvatski glumac.

2000. – U saobraćajnoj nesreći poginula Ena Begović, hrvatska glumica.

Sveci pravoslavne crkve na današnji dan

– Prenos moštiju svetog prvomučenika i arhiđakona Stefana – Sveti Stefan Vjetroviti.

– Sveštenomučenik Stefan papa Rimski, i drugi s njim.

– Sveti blaženi Vasilije jurodivi Moskovski