Srpska istina stigla do Menhetna: Kampanja o stradanju Srba u Njujorku
Na ulicama Njujorka ovih dana osvanula su svjedočanstva o stradanju srpskog naroda, a riječ je o kampanji „Learn About Serbian Suffering – Upoznajte srpsko stradanje“ koju je pokrenuo Memorijalni centar Republike Srpske. Ova postavka, smještena na Menhetnu, ispred sjedišta Ujedinjenih nacija i na drugim prepoznatljivim lokacijama grada, prvi put institucionalno i koordinisano iznosi pred svjetsku javnost dokumentovane činjenice o stradanju Srba tokom Prvog i Drugog svjetskog rata, o posebnim logorima za djecu, te o kontinuitetu koji se nastavio i u Odbrambeno-otadžbinskom ratu devedesetih.
Prolaznici su se najčešće raspitivali šta sve podrazumijeva srpsko stradanje, pokazujući da se često prvi put susreću sa ovom temom. Odgovor, međutim, nije jednostavan – vijekovi progona, genocid, ratovi, logori, egzodusi, stradanje civila, ubijena djeca, nestali, razrušena ognjišta i porodice koje decenijama traže posmrtne ostatke svojih najmilijih ne mogu se sažeti u nekoliko rečenica. Srpsko stradanje nije jedan događaj, jedna godina ili jedan rat, već istorijsko iskustvo koje je oblikovalo kolektivno pamćenje i identitet.
Iz Memorijalnog centra RS poručuju da politika pamćenja predstavlja sredstvo preživljavanja. Bez prava da se o sopstvenim žrtvama govori na globalnom nivou, dovelo bi se u pitanje i postojanje Republike Srpske. Istovremeno, naglašavaju da nemaju pretenziju da upravljaju kulturom pamćenja drugih naroda i zajednica, jer oni o svojim žrtvama govore onako kako sami smatraju da treba.
Ova kampanja dolazi nakon višedecenijske borbe za istinu o srpskim žrtvama. Autor dokumentarnih filmova čija je tema stradanje srpskog naroda podsjeća da je prije više od decenije u centru Zagreba realizovao film „Šta Jasenovac znači Hrvatima danas“, koji je postao viralan. U njemu se jasno vidjelo koliko je mnogima teško izgovoriti srpsko ime kada je riječ o žrtvama, čak i kada je riječ o Jasenovcu, jednom od najsurovijih logora smrti u Drugom svjetskom ratu i simbolu genocida u NDH. Put od negiranja zločina na ulicama Zagreba do upoznavanja građana Njujorka sa srpskim stradanjem svjedoči o dugom putu ka istini.
Memorijalni centar Republike Srpske, pored ove kampanje, gradi i najveću i najsveobuhvatniju bazu audio-vizuelnih svjedočanstava o stradanju srpskog naroda, koju intenzivno prevodi na strane jezike. Riječ je o jednom od najznačajnijih nacionalnih projekata u oblasti očuvanja kulture pamćenja. Sistematsko istraživanje, zasnovano na jasnim metodološkim i organizacionim standardima prikupljanja, intervjuisanja i arhiviranja svjedočanstava, obezbjeđuje da ona ostanu pouzdana i trajno dostupna budućim generacijama i naučnoj javnosti širom svijeta.
„Razumijevanje ovog dijela Evrope i savremena kultura pamćenja neadekvatna je i nekompletna bez priče o stradanju srpskog naroda u dvadesetom vijeku“, poručuju iz Memorijalnog centra RS, dodajući da trenutak u kojem prolaznici na Menhetnu naglašavaju potrebu ovakvih nastojanja da se govori o stradanju naroda Tesle, Pupina, Đokovića i Jokića predstavlja malu, ali simbolički veliku institucionalnu pobjedu.
Izvor: Glas Srpske
