Slatka nostalgija: Najneobičnije kole koje su osvojile svijet
Kada se danas spomene riječ kola, većini je prva asocijacija Koka-kola ili Pepsi, dva brenda koja decenijama dominiraju tržištem gaziranih pića. Ipak, prije nego što su te poznate etikete preplavile police prodavnica, širom svijeta nastajala su lokalna pića – a među njima su i najneobičnije kole koje su osvojile svijet.
Dok su se američki giganti borili za globalnu prevlast, pojedine zemlje razvijale su sopstvene verzije kole, bilo iz poslovne ideje, lokalnog ukusa ili sasvim drugačijih razloga. Neka od tih pića uspjela su da prežive i promjene političkih sistema i nestanak država u kojima su nastala.
Jugoslovenska Cockta i češka Kofola
Na prostoru bivše Jugoslavije svojevrsni odgovor na zapadna gazirana pića bila je Cockta. Ovaj napitak predstavljen je 1952. godine, a za njegov razvoj bio je zaslužan profesor hemije Emerik Zelinka sa Univerziteta u Ljubljani.
Za razliku od Koka-kole i Pepsija, Cockta ne sadrži kofein, a njenu prepoznatljivu aromu daju biljni i začinski sastojci poput nara, limuna, narandže i šipka. Nakon raspada Jugoslavije, ovaj brend nije nestao – naprotiv, proširio se na druga tržišta, a u Sloveniji se i danas kombinuje sa crvenim vinom u napitku poznatom kao bambus.
Slična priča stiže i iz nekadašnje Čehoslovačke, gdje je državna farmaceutska kompanija dobila zadatak da napravi domaće piće koje bi pariralo zapadnim proizvodima. Tako je nastala Kofola, koja izgledom podsjeća na Koka-kolu, ali ima potpuno drugačiji, biljno-voćni ukus.
Tajna recepta čuva se i danas, a poznato je da se sirup pravi od kombinacije 14 biljnih i voćnih ekstrakata, među kojima su malina, kupina, jagoda, cimet, sladić, karamela, jabuka, višnja i kora narandže. Kofola ima manje šećera od Koka-kole i ne sadrži fosfornu kiselinu, a i pored potpuno drugačijeg sistema u kojem je stvorena, i danas je veoma popularna u Češkoj i Slovačkoj.
Kraljevska kola iz Nigerije
Jedna od najnovijih priča stiže iz Nigerije, gdje je početkom 2026. godine predstavljena Ojaja Cola. Iza ovog proizvoda stoji Ooni Adeyeye Enitan Ogunwusi Ojaja II, 51. Ooni od Ifea i duhovni vođa naroda Joruba.
Ojaja Cola stavlja akcenat na domaće sastojke, a u receptu se nalaze kola oraščić, koji daje prirodni kofein, i đumbir, koji piću daje izraženiji začinski karakter. Cilj nije samo proizvodnja još jednog gaziranog pića, već i povezivanje brenda sa nacionalnim ponosom i razvojem domaće industrije.
Argentinska i japanska posebnost
U Argentini je poznata Cunnington Cola, čija priča počinje mnogo ranije. Engleski lord Vilijam Kunington razvio je recept za gaziranu tonik-vodu nakon putovanja kroz Indiju u 19. vijeku, a početkom 20. vijeka prava za proizvodnju dobio je Argentinac Huan Visente Sangiakomo.
Cunnington Cola predstavljena je 2008. godine, a odlikuje je manje slatka i manje gazirana aroma uz određene tonik note. Posebno je poznata u kombinaciji sa Fernetom, italijanskim amarom, od čega nastaje Fernandito, jedno od najpoznatijih pića u Argentini.
Na japanskom ostrvu Kikaidžima nastala je Toba Toba Cola, jedno od najneobičnijih pića ove vrste. Kombinuje kola oraščić sa lokalnim citrusnim voćem šiiku, sirovim smeđim šećerom i mješavinom od 14 začina, od kojih se neki melju ručno. Rezultat je koncentrisani sirup koji se može koristiti na različite načine – sa gaziranom vodom daje kolu, ali se dodaje i čaju, mlijeku, vinu, pivu ili viskiju. Naziv Toba Toba dolazi iz lokalnog dijalekta i povezuje se sa uzbuđenjem, radošću i dobrim raspoloženjem.
Brio Chinotto iz Toronta
Godine 1959. italijanski doseljenici u Torontu pokušali su da pronađu ukus koji bi ih podsjetio na domovinu, što je dovelo do nastanka Brio Chinotta. Inspiracija je bio italijanski chinotto, gazirano piće napravljeno od istoimenog citrusnog voća.
Kanadska verzija dobila je tamnu boju sličnu koli, ali veoma drugačiji, gorkast i citrusan ukus, koji i danas čini ovaj brend prepoznatljivim.
