Meduze otporne na rak: otkriće naučnika s Kalteha
Meduze otporne na rak odavno izazivaju pažnju biologa, ali tek je nova studija približila odgovor na pitanje zašto je to tako. Istraživači sa Kalifornijskog tehnološkog instituta (Caltech) došli su do nalaza koji mijenja uobičajeno viđenje brze diobe ćelija.
Kako se navodi, brza dioba ćelija, za koju se dugo smatralo da povećava rizik od raka, u određenim okolnostima može imati suprotan efekat. Umjesto da podstiče nastanak tumora, ona bi mogla da djeluje kao svojevrsni sistem kontrole kvaliteta koji uklanja abnormalne ćelije prije nego što se razviju u rak.
Ključna uloga brze diobe
Studiju, objavljenu u časopisu PNAS, predvodili su Aniš A. Sarma i Džon Dojl sa Odjeljenja za inženjerstvo i primijenjene nauke Kalteha, zajedno sa biologom Leom Goentoro. Tim je napravio matematički model diobe, odumiranja i mutacija ćelija, a zatim je njegova predviđanja testirao na živim meduzama.
Dioba ćelija obično nosi rizik, jer pri svakoj diobi postoji mogućnost da ćelija dobije mutaciju koja vremenom može izazvati rak. Zato se u tkivima sa brzom diobom, poput kože, pluća i debelog crijeva, razvija više tumora nego u tkivima sa sporom diobom. Ipak, model je otkrio i drugi, manje očigledan proces: kada je odumiranje ćelija čvrsto povezano sa njihovom diobom, veća brzina diobe može dovesti do uklanjanja abnormalnih ćelija, umjesto da im omogući da se nakupljaju. Istraživači su taj proces nazvali „provjera pri velikom protoku“.
Eksperiment na meduzama
Da bi provjerili teoriju, proučavali su mjesečevu meduzu (Aurelia aurita), vrstu koja se smatra veoma otpornom na rak, jer se tumori kod nje gotovo nikada ne bilježe u prirodi. Posebno su posmatrane mlade meduze, poznate kao efire, čijih osam simetričnih krakova olakšava uočavanje abnormalnih izraslina.
Izlaganje efira hemikaliji koja izaziva rak samo po sebi nije dovelo do pojave tumora. Međutim, kada su istraživači istovremeno blokirali prirodnu sposobnost ćelija da se samounište, proces poznat kao apoptoza, tumori su se pojavili. Time je potvrđeno da se meduze oslanjaju na uklanjanje oštećenih ćelija kako bi ostale zdrave.
Šta ovo znači za nauku
Tim je potom otkrio da su meduze izložene kancerogenu ubrzale diobu ćelija kao zaštitni odgovor. Kada je taj odgovor blokiran stresom, povredom ili lijekovima koji usporavaju proliferaciju, tumori su se javljali mnogo češće. Ponovno pokretanje diobe davanjem leucina, aminokiseline za koju je poznato da podstiče rast, smanjilo je učestalost tumora, što je dodatno potvrdilo vezu između brže obnove ćelija i otpornosti na rak.
Istraživači vjeruju da bi rezultati mogli da pomognu u objašnjenju niske stope raka kod drugih dugovječnih životinja, poput slonova i golih krtica, te da doprinesu razvoju novih strategija za otkrivanje ili prevenciju raka kod ljudi, naročito tokom starenja, kada sposobnost tkiva da se obnavljaju počinje da opada.
