Neophodno je povećati izdvajanja za odbranu, poručio šef NATO-a
Generalni sekretar NATO-a Rutte poručio je tokom posjete Velikoj Britaniji da su savezu neophodna znatno veća izdvajanja za odbranu, naglasivši potrebu za snažnijim vojnim doprinosom Ujedinjenog Kraljevstva i evropskih partnera u trenutku kada se kontinent suočava sa najsloženijim geopolitičkim okolnostima u jednoj generaciji.
Zajednički odgovor na rastuće geopolitičke prijetnje
Obraćajući se prisutnima u Dičli Parku u Oksfordširu (Ditchley Park, Oxfordshire), Rutte je podvukao da britanske oružane snage moraju i dalje obezbjeđivati vojnu moć koja je savezu prijeko potrebna. Kao ključne izazove naveo je sukob u Ukrajini i djelovanje Rusije, prijetnje od terorizma, ulogu Irana, kao i duboke promjene u globalnom nadmetanju velikih sila.
Prvi čovjek saveza upozorio je da bi bez dodatnih ulaganja u vojne kapacitete kolektivna odbrana mogla izgubiti uvjerljivost. Takođe je skrenuo pažnju na to da su evropske države godinama računale na Sjedinjene Američke Države kao zaštitnika koji će snositi najveći dio troškova, ali da se takva praksa izmijenila povratkom Donalda Trumpa na čelo SAD-a.
Finansijski pritisci i promjene u raspodjeli tereta
Rutte je o odbrambenim obavezama razgovarao i sa britanskim premijerom Andyjem Burnhamom tokom njihovog prvog zvaničnog bilateralnog susreta. Burnham je tom prilikom naglasio da je privrženost Londona savezu i preuzetim zadacima ostala u potpunosti nepokolebljiva.
Ipak, Velika Britanija se suočava sa kratkoročnim budžetskim izazovima koji su primorali njenu vojsku da do kraja godine prekine sprovođenje dijela obuke koji nije procijenjen kao nužan. Iako London godišnje izdvaja oko tri milijarde funti za vojnu podršku Ukrajini i ulaže značajna sredstva u modernizaciju nuklearnog programa Trident i konvencionalnih snaga, britanski vojni budžet po visini je prestigla Njemačka, čija bi izdvajanja do 2029. godine mogla postati gotovo dvostruko veća.
Prema dogovoru postignutom na samitu u Hagu 2025. godine, članice saveza teže ka tome da do 2035. godine izdvajaju 3,5 odsto bruto domaćeg proizvoda za osnovne odbrambene potrebe, dok zvanični London trenutno planira podizanje nivoa na 2,7 odsto BDP-a do završetka naredne decenije.
Pristupanje Kanade regionalnim snagama na sjeveru
Paralelno sa raspravama o podjeli odgovornosti unutar saveza, Kanada je uputila zvaničan zahtjev za ulazak u Zajedničke ekspedicijske snage (JEF), odbrambenu grupu pod vođstvom Velike Britanije. Kanadska vlada je saopštila da ovim korakom želi ojačati vojnu saradnju sa saveznicima u Evropi i proširiti svoje bezbjednosne veze.
Strukturu JEF-a trenutno čini deset članica NATO saveza sa sjevera Evrope – Danska, Estonija, Finska, Island, Latvija, Litvanija, Nizozemska, Norveška, Švedska i Velika Britanija – sa ciljem hitnog i efikasnog reagovanja u kriznim situacijama.
