Izbori u Njemačkoj donose novu krizu za vladu kancelara Merca
Nadolazeći izbori u Njemačkoj, tačnije izjašnjavanje birača u gradu-pokrajini Berlinu i u Meklenburgu-Zapadnoj Pomeraniji, prijete da izazovu nove političke potrese i dodatno uzdrmaju poziciju savezne vlasti. Nakon što je desničarska Alternativa za Njemačku (AfD) prije dvije sedmice ostvarila ubjedljivu pobjedu u Saksoniji-Anhaltu, savezni kancelar Fridrih Merc suočava se sa ogromnim pritiskom javnosti, a unutar njegove Hrišćansko-demokratske unije (CDU) pojedini članovi već otvoreno traže njegovu ostavku.
Neizvjesna trka na sjeveroistoku zemlje
Iako u ove dvije savezne pokrajine pravo glasa ima relativno skroman broj birača – oko 2,5 miliona u Berlinu i približno 1,3 miliona u Meklenburgu-Zapadnoj Pomeraniji – ishod glasanja iščekuje se s velikom pažnjom. Poseban udarac za kancelara Merca mogao bi uslijediti na sjeveroistoku zemlje, gdje demohrišćani bilježe dramatičan pad podrške, koja je gotovo prepolovljena u poređenju sa 2021. godinom, te im prijeti čak i borba za prelazak izbornog cenzusa. Uprkos tome što su pokrajinski premijeri iz redova CDU-a tokom ove sedmice stali u odbranu kancelara, istorijsko ispadanje partije iz pokrajinskog parlamenta ponovo bi pokrenulo pitanje Mercove političke sudbine.
Na čelu trke u Meklenburgu-Zapadnoj Pomeraniji nalaze se Socijaldemokratska partija Njemačke (SPD), koja ovom pokrajinom upravlja još od 1998. godine, i osjetno osnaženi AfD. Prema najnovijim anketama, obje političke opcije uživaju podršku od oko 35 procenata birača.
Distanciranje od savezne vlasti kao taktika
Dobar rejting socijaldemokrata na sjeveroistoku analitičari prije svega pripisuju premijerki Manueli Švesig i njenom pragmatičnom pristupu lokalnoj privredi. Švesigova je u prethodnom periodu podržavala i projekat gasovoda Sjeverni tok, koji je obustavljen nakon diverzija i eksplozija. Tokom predizborne kampanje ona se jasno distancirala od nepopularne politike savezne vlade u Berlinu i rada sopstvene stranke na saveznom nivou, stavljajući naglasak isključivo na pokrajinske teme. Iz tog razloga ni vicekancelar, ministar finansija i zamjenik predsjednika SPD-a Lars Klingbajl gotovo da se nije pojavljivao na predizbornim skupovima u ovoj pokrajini.
Politički analitičari smatraju da je opstanak sadašnje koalicije SPD-a i Ljevice u Šverinu malo vjerovatan, jer Ljevica u istraživanjima dostiže tek oko devet odsto glasova. Ukoliko Zeleni, koji se kreću oko pet odsto, obezbijede ulazak u parlament, mogli bi predstavljati opciju za partnera, dok bi u suprotnom Manuela Švesig morala da pokuša formiranje manjinske vlade, po ugledu na Saksoniju i Tiringiju. Eventualni savez SPD-a, Ljevice i CDU-a za sada se isključuje, budući da demohrišćani odbacuju saradnju i sa AfD-om i sa Ljevicom, koju tretiraju kao političkog nasljednika bivšeg režima nekadašnjeg DDR-a.
Rastući uticaj AfD-a u prijestonici
Paralelno sa dešavanjima na sjeveroistoku, napeta politička situacija vlada i u Berlinu, koji posjeduje status savezne pokrajine. Najnovija ispitivanja javnog mnjenja pokazuju da vodeće pozicije dijele CDU, koji trenutno u Berlinu vlada u koaliciji sa SPD-om, i Ljevica, pri čemu obje partije računaju na podršku od oko 20 procenata.
Odmah iza njih nalazi se AfD, koji je u pojedinim istraživanjima čak izbio na prvo mjesto. Ovakav razvoj događaja donedavno je bio nezamisliv za njemačku prijestonicu, poznatu po otvorenosti i kosmopolitskom duhu, gdje ova desničarska partija na ranijim izborima nije uspijevala da premaši ni deset procenata podrške birača.
