Republika Srpska ima tri prečistača: Dragičević sa ušća Crkvene traži kolektor za Banju Luku
Davor Dragičević objavio je snimak sa ušća Crkvene u Vrbas u Banjoj Luci, u kojem traži izgradnju kanalizacionog kolektora i postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda. U snimku se predstavlja kao nosilac liste izborne jedinice 3 ispred stranke Život.
Traži kolektor i prečistač
„Ekološka Republika Srpska i zaštita životne sredine su jedan od prioriteta u programu stranke Život“, kaže Dragičević na početku snimka.
„Ugradnja kolektora, to jest prečišćivača, na koji su se zadnjih 30 godina sve i jedna vlast u Republici Srpskoj, u Banjaluci oglušili mora biti prioritet i biće“, dodaje, pa nastavlja: „Samo čista, zdrava životna sredina nam garantuje napredak. Kako Banjaluke tako i Republike Srpske.“
Grad je to isto napisao u svom dokumentu
Tvrdnju o kolektoru moguće je provjeriti u aktima koje je usvojila sama Skupština Grada. Pretražili smo Službeni glasnik Grada Banja Luka.
U Programu uređenja građevinskog zemljišta za 2018. godinu Gradska uprava piše: „Da bi se trajno razriješilo pitanje odvodnje otpadnih voda sa cijelog prostora grada potrebno je izgraditi glavni gradski kolektor koji bi prihvatio sve otpadne vode iz ostalih kolektora i odveo ih do budućeg postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda“ („Službeni glasnik Grada Banja Luka“, broj 49/2017 od 25. decembra 2017).
Dakle, krajem 2017. godine glavni gradski kolektor po gradskom dokumentu tek treba izgraditi, a postrojenje za prečišćavanje se naziva budućim.
U istom programu stoji i ocjena stanja: „Kanalizaciona mreža u gradu datira od 1912. godine… Procjenjuje se da je u urbanom području grada mrežom obuhvaćeno 60 odsto stanovništva, a preostali dio uglavnom koristi septičke jame“ (broj 49/2017 od 25. decembra 2017).
Šta je od kolektora ipak urađeno
Nije tačno da nije rađeno ništa. Plan parcelacije za izgradnju glavnog kanalizacionog kolektora usvojen je još u oktobru 2001. godine (broj 10/2001 od 5. oktobra 2001). Tehnička dokumentacija „Generalni projekat odvođenja i zbrinjavanja otpadnih voda“ urađena je 2010. godine.
U 2015. godini izgrađena je kanalizaciona mreža uz lijevu i desnu obalu Vrbasa od Novoselije do Karanovca, zajedno sa završnom dionicom kolektora „Psihijatrija“, ukupne dužine 27,70 kilometara. Grad navodi da je mreža finansirana donatorskim sredstvima Vlade Njemačke i iz IPA fondova i da je tako izgrađen „znatan dio primarnih kolektora“.
U istom dokumentu Grad piše i zašto posao stoji: „Za trajno rješavanje i zbrinjavanje otpadnih voda, potrebna su sredstva koja budžet Grada ne može obezbijediti“.
U Planu kapitalnih investicija za period od 2026. do 2028. godine predviđena je izgradnja fekalnog kolektora uz potok Postranac, za naselja Petrićevac i Paprikovac. Za te radove planiran je milion maraka (broj 12/2026 od 9. marta 2026).
Tri prečistača u cijeloj Republici Srpskoj
Banja Luka nije izuzetak, nego pravilo. U radu „Procjena uticaja netretiranih otpadnih voda na vodotoke Republike Srpske“, čija je autorka mr Jelena Vićanović iz Javne ustanove „Vode Srpske“, dakle iz republičke ustanove nadležne za vode, stoji:
„Trenutno su u funkciji tri izgrađena postrojenja za tretman komunalnih otpadnih voda i to u Trebinju, Bileći i Bijeljini.“
U istom radu navodi se i da je „priključenost potrošača vode na kanalizacione sisteme u Republici Srpskoj je oko 45%“, te da „manje od 5% stanovništva priključenog na kanalizacione sisteme ima odgovarajući tretman otpadnih voda“.
Opštine koje otpadne vode i prikupe, piše dalje, „obično ispuštaju netretirane otpadne vode u najbliži recipijent, najčešće su to obližnji vodotok ili podzemlje“. Postrojenja u Laktašima i Čelincu, dodaje se, „nisu u funkciji više godina“.
Više od 60 odsto otpadnih voda u Republici Srpskoj, prema tom radu, dolazi iz četiri grada: Banjaluke, Bijeljine, Prijedora i Doboja.
Treba reći i ovo: podaci u tom radu prikupljeni su 2011. godine, a rad je nastao u periodu važenja Strategije integralnog upravljanja vodama Republike Srpske za razdoblje od 2015. do 2024. godine. Ta strategija je istekla, a izvještaj o njenoj realizaciji nismo pronašli javno objavljen.
Ko je za šta odgovoran
Zakon o vodama Republike Srpske odgovornost dijeli na dva mjesta. Članom 58. stav 2. propisano je da je „lokalna zajednica na određenom prostoru obavezna je za obezbjeđenje i organizovanje tretmana otpadnih voda“.
Ali članom 192. stav 1. istog zakona utvrđeno je da „način usmjeravanja uplaćenih vodnih naknada na račun posebne namjene za vode“ propisuje Vlada posebnim aktom.
Obaveza je, dakle, na opštini, a pravila o tome kuda ide novac od vodnih naknada postavlja Vlada. Gradska uprava Banje Luke u svom dokumentu piše da „potrebna su sredstva koja budžet Grada ne može obezbijediti“.
Redakcija zbog toga upućuje zahtjeve za pristup informacijama Ministarstvu poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske i Javnoj ustanovi „Vode Srpske“, tražeći koliko je prikupljeno posebnih vodnih naknada od 2015. do 2025. godine, kako su raspodijeljene, i koliko prečistača danas radi. Zakonski rok za odgovor je 15 dana. Objavićemo šta dobijemo, kao i ako ne dobijemo ništa.
Pitanje koje ostaje otvoreno
Grad je u istom razdoblju prihvatao i velika sredstva za vodu. U oktobru 2009. prihvaćeno je zaduženje kod njemačke razvojne banke KfW od 10 miliona evra uz doprinos od šest miliona (broj 23/2009), a 2011. i donacija Evropske komisije od 980.000 evra (broj 24/2011).
Ta sredstva, međutim, nose naziv „Gradski sistem vodosnabdijevanja i odvođenja otpadnih voda“, dakle vode vodovod i kanalizaciju zajedno. Iz samih odluka se ne vidi koliko je od toga otišlo u kolektore, a koliko u vodosnabdijevanje. To je pitanje koje redakcija upućuje Gradskoj upravi i Vodovodu.
Od protesta do izborne liste
Davor Dragičević javnosti je poznat kao otac Davida Dragičevića, mladića koji je u martu 2018. godine pronađen mrtav u Banjoj Luci. Njegov otac je mjesecima predvodio okupljanja na Trgu Krajine pod nazivom „Pravda za Davida“, tražeći utvrđivanje okolnosti smrti svog sina.
U ovom snimku tu poruku povezuje sa izborima: „Pravda za Davida je pravda za sve nas. Ja sam Davor Dragičević, nosilac liste izborne jedinice 3 ispred stranke Život.“
„Zaštita i očuvanje naših prirodnih bogatstava i resursa Republike Srpske je naš prioritet u radu stranke Život, za sadašnja, za buduća pokolenja i naš amanet koji ćemo im ostaviti“, kaže on na kraju snimka.
Redakcija je snimak dobila od Davora Dragičevića i prenosi ga u cjelini, bez skraćivanja.
