Stabilnost Zapadnog Balkana ključna za bezbjednost Evrope
Komandant NATO štaba u Sarajevu, brigadni general James C. Fowler, ocijenio je da stabilnost Zapadnog Balkana ima neposredan uticaj na bezbjednosne prilike u Evropi, posebno u svjetlu aktuelnih sukoba i ratnih dešavanja na evropskom tlu.
U razgovoru za italijanski portal Report Difesa, Fowler je poručio da NATO, Evropska unija i EUFOR moraju nastaviti zajednički rad na očuvanju mira i stabilnog okruženja u Bosni i Hercegovini. On je upozorio da se eventualne posljedice nestabilnosti na ovim prostorima ne bi zadržale samo unutar granica regiona, podsjetivši da se u Sarajevu istorijski susreću uticaji Istoka i Zapada, što ovom području daje specifičnu geopolitičku težinu.
Ulaganja i privredni razvoj uslovljeni stabilnošću
General Fowler je naveo da približavanje zapadnim strukturama donosi veću sigurnost građanima, naglasivši neraskidivu vezu između mira i privrednog napretka. Kao primjer istakao je projekat Južne interkonekcije za dopremanje gasa u BiH, koji podržavaju Sjedinjene Američke Države. Istovremeno je ukazao i na izražen problem odlaska mladog stanovništva, navodeći da u razgovorima sa građanima često čuje da djeca odlaze u Njemačku, SAD i druge evropske države u potrazi za životnom perspektivom.
Izazovi u finansiranju Oružanih snaga BiH
Govoreći o ulozi Alijanse poslije potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma, Fowler je podsjetio da je 2006. godine sprovedeno objedinjavanje vojnih struktura u jedinstvene Oružane snage BiH, što se smatra jednim od najznačajnijih rezultata u poslijeratnom periodu. Pohvalio je angažman vojnih helikoptera tokom gašenja požara na nepristupačnim lokacijama, ali je skrenuo pažnju na materijalne teškoće sa kojima se vojska suočava.
Prema njegovim riječima, za potrebe OSBiH izdvaja se svega oko 0,7 odsto bruto domaćeg proizvoda, pri čemu između 88 i 90 procenata tog novca odlazi na isplate plata i naknada. To ostavlja vrlo malo sredstava za nabavku goriva, dijelova i održavanje tehnike. Fowler je naveo da se planiraju razgovori sa novim vlastima o postepenom povećanju budžeta za odbranu, uz napomenu da se krupnije promjene ne očekuju prije 2028. godine.
Pitanje vojne imovine i podrška EUFOR-u
Kada je riječ o zatvaranju Kancelarije visokog predstavnika (OHR), Fowler je podsjetio da je formalni uslov ispunjavanje agende „5+2“, unutar koje raspodjela vojne imovine i dalje predstavlja neriješeno pitanje sa snažnom političkom dimenzijom. Osvrnuo se i na saradnju sa snagama EUFOR-a kroz aranžmane Berlin Plus, naglasivši da NATO štab obezbjeđuje logističke i informatičke kapacitete, kao i podršku u slučaju prihvata dodatnih međunarodnih trupa.
Takođe je ukazao na razvoj incidentnog komandnog sistema NICS, u partnerstvu sa Hrvatskom, programom Nauka za mir i bezbjednost i laboratorijama MIT Lincoln iz SAD, čiji je cilj poboljšanje koordinacije Oružanih snaga BiH, Ministarstva bezbjednosti, entiteta i lokalnih zajednica u kriznim trenucima.
