Reforma javnog prevoza u Banjaluci i finansijski plan za 2027. godinu
Najavljena velika reforma javnog prevoza u najvećem gradu Srpske predviđa uvođenje stotinu električnih autobusa, četiri tramvaja i obnovu stajališta, ali projekcije za Odsjek za javni prevoz za 2027. godinu ne donose uvećanje novčanih sredstava u odnosu na tekuću godinu. I dok gradske vlasti govore o sve većem broju korisnika autobuskih linija, podaci na nivou cijele Republike Srpske bilježe pad putnika u ovoj vrsti saobraćaja.
Isti finansijski okvir za Odsjek za javni prevoz
Uvidom u gradski dokument pod nazivom „Prijedlog ograničenja za Operativnu jedinicu 1 za 2027. godinu“, vidljivo je da je za Odsjek za javni prevoz planirana suma od 8.781.000 KM. Ta cifra je u potpunosti jednaka iznosu određenom za ovu godinu, dok su u 2025. godini ukupni rashodi i izdaci iznosili 7,88 miliona KM. Iako je riječ o preliminarnoj procjeni, postavlja se pitanje iz kojih izvora će se pokriti troškovi obimne modernizacije voznog parka.
Plan za autobuse, tramvaje i stajališta
Gradonačelnik Draško Stanivuković je tokom septembra javnosti izložio plan modernizacije koji uključuje nabavku stotinu električnih autobusa, četiri električna tramvaja i uređenje 200 novih autobuskih stajališta. Tom prilikom prikazana su i dva testna električna autobusa, a u planu je i formiranje posebnog gradskog komunalnog preduzeća koje bi rukovodilo novim prevoznim sistemom.
Krajem jula Grad je pokrenuo i javni poziv radi izbora prevoznika za gradske i prigradske linije u periodu od početka 2028. do kraja 2037. godine. Prijave su zaključene 14. avgusta, a ishod konkursa trebalo je da bude saopšten u roku od 15 dana. Za sada ostaju otvorena pitanja vlasništva nad novim vozilima, troškova njihovog uvođenja, kao i upravljanja kompletnom mrežom.
Razlike između gradskih tvrdnji i zvanične statistike
Prilikom predstavljanja dva testna električna autobusa 22. septembra, Stanivuković je iznio podatak da je procenat građana koji se voze javnim prevozom u Banjaluci porastao sa osam na 15 odsto. Sa druge strane, Republički zavod za statistiku bilježi suprotna kretanja na nivou Republike Srpske. Prema njihovim pokazateljima, u drugom tromjesečju 2026. godine broj prevezenih lica u gradskom i prigradskom saobraćaju opao je za 11,2 odsto u poređenju sa istim periodom lani, dok je zabilježena i kilometraža manja za 1,7 odsto.
Pitanje pokrivanja troškova i subvencija
Budžet već trpi značajne izdatke s obzirom na to da više od 27.000 penzionera i građana starijih od 65 godina ima pravo na besplatnu vožnju, uz olakšice koje važe i za druge kategorije stanovništva. Vlasti istovremeno poručuju da poskupljenja karata neće biti, što nameće potrebu za osiguravanjem novca kako za postojeće povlastice, tako i za krupne investicije.
Nepromijenjen početni iznos za nadležni odsjek ne isključuje mogućnost da se kupovina vozila pokrije sa drugih budžetskih stavki, putem kredita ili preko budućih prevoznika, ali iz trenutnih dokumenata nije jasno na koji način će sredstva biti obezbijeđena niti kada će najavljene izmjene zaživjeti u praksi.
