Misterija dva lica Mjeseca pred rješenjem zahvaljujuci novim uzorcima
Dugogodišnja misterija dva lica Mjeseca i razloga zbog kojih se njegove dvije hemisfere toliko drastično razlikuju možda je konačno razjašnjena zahvaljujuci prvim uzorcima prikupljenim sa njegove udaljene strane.
Stručni tim koji predvodi profesor Hejiu Hui sa Univerziteta Nanđing sproveo je analizu lunarnih stijena koje su donesene tokom kineske misije Chang'e-6 (CE6). Kako prenosi Science Daily, istraživači su uočili pokazatelje da su ogromna kretanja rastopljenih stijena prije više milijardi godina imala ključnu ulogu u oblikovanju Mjeseca.
Analiza hemijskog sastava lunarnih stijena
Naučnici su detaljno ispitali hemijski sastav tri vrste stijena sa Mjeseca: anortozita, stijena iz takozvane Mg-grupe koje su bogate magnezijumom, kao i bazalta lunarnih mora. Materijal dopremljen sa dalje strane uporedili su sa uzorcima koje su na strani okrenutoj ka Zemlji ranije prikupile misije Apolo i Chang'e-5.
Dobijeni rezultati pokazuju da su izražene razlike između dvije polovine ovog nebeskog tijela prouzrokovane obimnim tokovima rastopljene materije pod uticajem toplote unutar pradavnog okeana magme, i to nakon što se Mjesec plimno vezao za Zemlju.
Zašto se dvije lunarne hemisfere toliko razlikuju
Bliža strana Mjeseca posjeduje prostrane ravnice sastavljene od tamnog vulkanskog bazalta, uz relativno visoku koncentraciju fosfora, kalijuma i rijetkih zemnih elemenata, što je poznato pod zajedničkom oznakom KREEP.
Nasuprot tome, na udaljenoj strani preovladavaju prastara gorja sa velikim brojem udarnih kratera, kora je znatno veće debljine, dok su vulkanske ravnice veoma rijetke.
Teorije koje su decenijama dijelile naučnu zajednicu
Pitanje nastanka ovih razlika decenijama je predmet naučnih rasprava. Među ranije predloženim teorijama spominjali su se masivni sudar, neravnomjeran razvoj kore, zagrijavanje izazvano plimnim gravitacionim silama, kao i različiti tokovi unutar prvobitnog okeana magme, ali nijedno od ponuđenih tumačenja dosad nije bilo opšteprihvaćeno.
Pored toga, naučnici dugo nisu imali odgovor na pitanje da li se ove očigledne površinske razlike u reljefu i kori nastavljaju i duboko u Mjesečevom omotaču.
