Zašto novi ustav Republike Srpske ne narušava Dejtonski poredak
Usvajanje najvišeg pravnog akta ne mora predstavljati odstupanje od mirovnog okvira, već priliku da se učvrsti položaj entiteta i zaštite njegovi ključni interesi, izjavio je profesor ustavnog prava Mile Dmičić, napominjući da novi ustav Republike Srpske može omogućiti stabilniji politički i ekonomski razvoj uz očuvanje izvornih dejtonskih rješenja.
Komentarišući najave prema kojima bi novi najviši akt mogao da bude donesen 9. januara, povodom Dana Republike, Dmičić je naveo da je poslije više od trideset godina postojanja BiH neophodno preispitati dosadašnja ustavna rješenja kako bi se pronašao funkcionalniji model funkcionisanja i raspodjele nadležnosti. On je poručio da mir kao nasljeđe predstavlja izazov za budućnost, dodavši da se tri decenije stvarala kuća, ali da nije stvoren dom.
Usklađivanje sa savremenim potrebama i Dejtonskim mirovnim sporazumom
Podsjećajući na to da je prvi Ustav Republike Srpske usvojen 28. februara 1992. godine i da je tokom minulih decenija pretrpio brojne izmjene kroz amandmane, Dmičić je pojasnio šta bi trebalo da bude obuhvaćeno novim tekstom. Prema njegovim riječima, u novom dokumentu fokus mora biti na jasnoj raspodjeli nadležnosti, zaštiti vitalnih nacionalnih interesa, uređenju imovinskih odnosa i lokalne samouprave, kao i na efikasnom radu institucija i mehanizmima kontrole vlasti.
Suština promjena, kako navodi, ogleda se u tome da Republika Srpska bude preciznije definisana u okviru poretka BiH, uz istovremeno poštovanje dejtonskih načela i kreiranje boljih uslova za ostvarivanje sloboda i prava svih građana.
Ustavno definisanje statusa Banjaluke i Istočnog Sarajeva
Osvrćući se na prijedloge da Banjaluka bude određena kao glavni grad Republike Srpske, a Istočno Sarajevo kao prijestonica sa sjedištem u Palama, profesor je naglasio da takva inicijativa posjeduje puno ustavnopravno utemeljenje. On smatra da bi uvrštavanje oba grada i sjedišta institucija u ustavni tekst predstavljalo uvažavanje njihovog istorijskog, simboličkog i političkog značaja.
Dmičić je istakao da ovakva odluka ne bi umanjila značaj ostalih dijelova Srpske, nego bi bila priznanje ulozi koju su Banjaluka i Istočno Sarajevo imali u izgradnji i ustavnom razvoju Republike Srpske.
Neophodnost poštovanja propisane skupštinske procedure
Govoreći o roku i mogućnosti usvajanja akta do 9. januara, Dmičić je podvukao da se propisani postupak mora u potpunosti poštovati. Ta procedura zahtijeva postojanje ovlašćenog prijedloga, dvotrećinsku većinu glasova u Narodnoj skupštini Republike Srpske, kao i učešće Vijeća naroda u skladu sa važećim pravilima.
Naglasio je i važnost političkog dogovora među konstitutivnim narodima, upozorivši da bi izostanak usaglašenih stavova mogao usporiti čitav proces. Kada je riječ o zaštiti vitalnog nacionalnog interesa, Dmičić je podsjetio da je taj mehanizam namijenjen očuvanju ravnopravnosti, te da ne bi trebalo da služi kao sredstvo za blokadu institucionalnog razvoja.
Na kraju je zaključio da bi novi ustav trebalo da osnaži pravnu sigurnost, podrži ekonomski napredak i nastavak evropskih integracija, uz očuvanje specijalnih paralelnih veza sa Srbijom, kako ustavne norme ne bi bile kočnica, već temelj za efikasnije društvo.
