Zagađenje vazduha u Banjaluci i posljedice prekomjerne gradnje
Posljednjih dana zagađenje vazduha u Banjaluci dostiglo je zabrinjavajući nivo, jer se štetne materije zadržavaju u najnižim slojevima atmosfere usljed specifičnih vremenskih prilika i dugotrajnog nedostatka prirodnog provjetravanja.
Temperaturna inverzija zadržava štetne materije
Načelnik Odjeljenja za zaštitu životne sredine Republičkog hidrometeorološkog zavoda Republike Srpske Ranka Radić navela je da je proteklih dana zabilježena pojava temperaturne inverzije. Riječ je o stanju meteorološke tišine u kojem izostaje i vertikalno i horizontalno kretanje vjetra, što direktno onemogućava razrjeđivanje i disperziju zagađujućih čestica u vazduhu koji stanovnici udišu.
Nekontrolisano podizanje zgrada guši prirodne koridore
Pored nepovoljnih vremenskih prilika, stručnjaci ukazuju na nestanak prirodnih vazdušnih strujanja prouzrokovan intenzivnom izgradnjom. Zvanični podaci Zavoda za statistiku pokazuju da je u gradu za samo pet godina prodato približno 4.500 novoizgrađenih stanova. Uzimajući u obzir prosjek od 50 do 100 stanova po stambenom objektu, to predstavlja ekvivalent od 40 do 90 novih zgrada, odnosno godišnje između 9 i 18 stambenih jedinica ovog tipa. Informativna redakcija ATV još je tokom aprila skretala pažnju na mogućnost ovakvih nepovoljnih okolnosti u zimskom periodu.
Šef Katedre za termodinamiku na Mašinskom fakultetu Univerziteta u Banjaluci Petar Gvero naglašava da veliku ulogu igraju orijentacija, visina i raspored glomaznih građevinskih blokova. Prema njegovim riječima, neadekvatno planiranje stvara takozvana toplotna ostrva u kojima dolazi do prekomjernog zagrijavanja objekata. Najkritičnije tačke predstavljaju zone sa mnoštvom individualnih ložišta gdje gusta i visoka gradnja u potpunosti zaustavlja strujanje vazduha.
Da je problem u rasporedu objekata potvrdila je i v.d. direktora Instituta za zaštitu i ekologiju Republike Srpske Mirjana Delić – Jović. Ona je pojasnila da su gradska toplana, individualna ložišta i gust automobilski saobraćaj postojali i u ranijim decenijama, ali su tada funkcionisali prirodni koridori koji su odvodili štetne materije. Kako ističe, u užem gradskom jezgru zagađenje danas nema gdje da ode jer su zgrade građene parcijalno, prema interesima kroz pojedinačne regulacione planove.
Nedostatak urbanističkog plana donosi stihijska rješenja
Stručna javnost upozorava da Banjaluka nema urbanistički plan koji bi sveobuhvatno uredio pravila građenja po zonama, definisao procenat zelenih površina i uskladio položaj zgrada sa ružom vjetrova radi očuvanja vazdušnih koridora.
Profesor na Katedri za urbanizam na Arhitektonsko-građevinsko-geodetskom fakultetu Univerziteta u Banjaluci Brankica Milojević istakla je da se sadašnje planiranje zasniva isključivo na pojedinačnim parcelama kroz regulacione planove. Zbog toga se posmatraju samo gabariti samog objekta i parcele, dok se bioklimatski faktori potpuno zanemaruju, što vodi stihijskom širenju naselja koje direktno ugrožava kvalitet vazduha.
Povodom ovog problema upućen je dopis Odjeljenju za prostorno uređenje grada Banjaluka na adresi Trg srpskih vladara broj 1, međutim odgovor nadležnih nije stigao do završetka njihovog radnog vremena.
