Naučnici otkrili mikroplastiku u ljudskim arterijama
Naučnici su otkrili mikroplastiku u ljudskim arterijama, što dopunjuje ranije dokaze da sitni fragmenti, manji od pet milimetara, dospijevaju u kosti i mozak. Novo istraživanje o kojem piše ScienceAlert pokazalo je da ni arterije nisu pošteđene.
Pronađena u svim uzorcima
Istraživači sa Medicinskog univerziteta Kapital u Kini analizirali su 17 uzoraka arterijskog tkiva dobijenih tokom operacija. U radu objavljenom 2024. godine u Časopisu opasnih materijala naveli su da su čestice mikroplastike pronađene u svakom uzorku.
Zabilježene koncentracije bile su relativno više od onih ranije utvrđenih u krvi. To je posebno zabrinjavajuće jer su prethodne studije na miševima povezale mikroplastiku sa aterosklerozom, odnosno sužavanjem arterija usljed nakupljanja masnih naslaga, što povećava rizik od srčanog i moždanog udara.
Istraživači su saopštili da uzorci tri vrste arterija – koronarnih, karotidnih i aorte – sadrže mikroplastiku.
Dvostruko veće koncentracije
Studija je pokazala da su arterije sa postojećim masnim naslagama, konkretno koronarne i karotidne, imale približno dvostruko viši nivo mikroplastike od uzoraka aorte, koji nisu imali naslage. Ovaj nalaz mogao bi biti dokaz koji povezuje mikroplastiku sa kardiovaskularnim oboljenjima.
Naučnici ipak upozoravaju da rezultate treba oprezno tumačiti i dodatno provjeriti, jer su na razlike mogle uticati anatomske razlike između tipova arterija.
Kako dospijeva u organizam
Iako se još proučava na koje sve načine mikroplastika oštećuje tijelo, poznato je da sintetičke čestice u biološkom sistemu nisu bezazlene. Prema autorima, studije na životinjama pokazale su da mikroplastika može izazvati oksidativni stres, oštetiti ćelije, poremetiti metabolizam energije i masti i podstaći upalne reakcije imunološkog sistema.
Pretpostavlja se da čestice u tijelo ulaze hranom, pićem i udisanjem iz vazduha. Iz tih izvora prodiru u ćelije ili međućelijski prostor, dospijevaju u krvotok, a potom i u arterije.
PET i dodatne potvrde
Najzastupljenija vrsta plastike u uzorcima bio je polietilen-tereftalat (PET), koji je činio 73,7 odsto otkrivenog materijala. Taj polimer se masovno koristi za proizvodnju boca za vodu, ambalaže za hranu i odjeće.
Autori smatraju da bi udio mikroplastike u arterijama mogao biti povezan sa učestalošću izloženosti ljudi ovim materijalima, što bi trebalo dodatno ispitati.
Zasebna studija iz 2024, objavljena u Novom engleskom medicinskom časopisu, pratila je 257 pacijenata tokom 34 mjeseca. Pokazala je da je gotovo 60 odsto ispitanika imalo mjerljive količine polietilena u plaku unutar arterija, a viši nivoi mikroplastike bili su povezani sa većom vjerovatnoćom moždanog i srčanog udara.
Iako zbog brojnih drugih faktora još nije moguće potvrditi direktnu uzročno-posljedičnu vezu, dokaza je sve više. S obzirom na to da je plastiku u savremenom svijetu gotovo nemoguće izbjeći, autori ističu da su podaci o tome kako ona ulazi u tijelo i kakvu štetu može da prouzrokuje sve hitniji. Buduća istraživanja trebalo bi, kako navode naučnici, da identifikuju izvore mikroplastike u arterijama, utvrde način njenog raspoređivanja i razjasne uticaj na zdravlje ljudi, posebno na bolesti arterija.
