Prosječna plata u RS ne odražava stvarnu zaradu većine radnika
Iako prosječna plata u RS iznosi 1.698 KM, najnoviji podaci Poreske uprave pokazuju da čak 63 odsto zaposlenih, odnosno skoro 185.000 radnika, mjesečno ne zaradi taj iznos. Među njima je i više od 14.000 ljudi koji zvanično primaju manje od 1.000 maraka, dakle ispod zakonskog minimalca.
U vrijeme kada poskupljuju hrana i komunalni troškovi, teško je sastaviti kraj s krajem čak i sa iznosom prosječne plate, a kamoli sa primanjima manjim od 1.000 maraka. Za te radnike svaki mjesec je borba za osnovne namirnice poput hljeba i mlijeka.
Zakonski minimum kao maksimum
Poslodavci su, kako se navodi, zakonski minimum plate pretvorili u maksimum koji isplaćuju, iako u pojedinim firmama rade inženjeri i tehničari. Uprkos stručnoj spremi, njihove su zarade na nivou nekvalifikovane radne snage, dok kompanije istovremeno ostvaruju visoke profite i dividende.
Dobit veća od milijarde maraka
Posebno su poražavajući podaci iz trgovine. Trgovački centri, koji svakodnevno mijenjaju cijene na policama, ostvaruju dobit veću od milijardu maraka, dok su radnici za kasama prijavljeni na minimalne zarade. Slična je situacija i u ugostiteljstvu – konobari često dio plate dobijaju u koverti kako bi ostali na poslu.
Siva ekonomija pred očima kontrole
Iako kontrolni organi znaju za ovakve prakse, izostaje adekvatna reakcija. U javnosti se često govori da je siva ekonomija svedena na minimum i da nema isplata u koverti, ali zvanični podaci demantuju te tvrdnje. Hiljade zaposlenih u Republici Srpskoj radi za zarade koje su daleko ispod zvaničnog prosjeka.
Istovremeno, mediji su svake sedmice bombardovani saopštenjima o investicionim rekordima i stabilnosti, dok se prećutkuje da je zaduženost građana vjerovatno na istorijskom maksimumu. Oni koji plasiraju takve optimistične slike nalaze se na vrhu piramide zarada i zanemaruju većinu zaglavljenu između realnih troškova života i zakonskog minimuma. Sve dok se o stvarnim problemima i pukom preživljavanju bude ćutalo, zvanična slika ostaće lijepa samo u izvještajima i nastupima pojedinih zvaničnika.
