Vrućine i skupi gas prijete evropskoj ekonomiji
Vrućine, suša i poskupljenje gasa prijete evropskoj ekonomiji, a procjene holandske Triodos banke pokazuju da bi ovogodišnje toplotno ljeto moglo koštati čak 180 milijardi evra. To je otprilike jedan odsto bruto domaćeg proizvoda, odnosno koliko iznosi ukupan očekivani rast EU.
U banci upozoravaju da će visoke temperature izazvati poremećaje u poljoprivredi, energetici i transportu, dok će smanjena produktivnost dodatno pogoršati ekonomsku sliku. Prema mjerenjima Copernicusa, klimatske agencije EU, zapadna Evropa je ove godine imala najtopliji jun i jul otkako se vrše mjerenja.
Rijeke i industrija
Zbog dugotrajnih vrućina značajno je opao vodostaj Dunava, jedne od najvažnijih evropskih plovnih ruta. Problem ima i Njemačka, najveća evropska ekonomija, jer rekordno nizak nivo Rajne prijeti transportu industrijskih dobara poput čelika i hemikalija. Ekonomisti banke ING procjenjuju da bi to njemačkom BDP-u ove godine moglo oduzeti 0,3 procentna poena, što bi bio ozbiljan udarac za ekonomiju koja ionako raste sporije od jedan odsto.
Njemački hemijski gigant BASF upozorio je da bi zbog niskog vodostaja Rajne i otežanog snabdijevanja ključnim sirovinama mogao imati problema s ispunjavanjem narudžbi za dio svojih proizvoda. Kompanija je za CNN navela da količine preusmjerava na alternativne vidove transporta, kao što su kamioni i željeznica, a koristi i plovila projektovana za plovidbu plitkim vodama.
Kako bi se ublažili poremećaji u lancima snabdijevanja, nekoliko njemačkih saveznih pokrajina privremeno je dozvolilo kamionski saobraćaj nedjeljom.
Skladišta i cijene gasa
Evropljane već sada brine mogući rast računa za energiju tokom zime, jer su cijene referentnih terminskih ugovora za gas ove sedmice blizu najvišeg nivoa od početka rata s Iranom i gotovo dvostruko veće nego u istom periodu prošle godine. Referentni evropski ugovor za gas u srijedu je iznosio 61 evro po megavat-satu, dok je istog dana 2025. godine bio 32 evra, pokazuju podaci Intercontinental Exchangea.
Uz to, sukob na Bliskom istoku smanjio je dostupnost energenata i podigao cijene, pa se ponovo govori o mogućnosti energetske krize. Ekstremne vrućine povećale su potražnju za klimatizacijom i potrošnju gasa upravo u vrijeme kada bi evropska skladišta trebalo puniti pred zimu, navodi CNN.
Prema podacima organizacije Gas Infrastructure Evrope, skladišta gasa u EU u utorak su bila popunjena 59 odsto, što je znatno ispod prosjeka za ovo doba godine i približno nivou iz ljeta 2021, kada je Rusija počela da ograničava izvoz gasa ka Evropi.
Upozorenje za zimu
Ljetnji mjeseci ključni su za punjenje skladišta pred hladniji period, kada su cijene obično znatno više. Problem je, međutim, što je Ormuski moreuz praktično zatvoren, čime je blokirana petina svjetske ponude ukapljenog prirodnog gasa (LNG) koja se prevozi tankerima.
Analitičari očekuju da će preostale isporuke, uključujući one iz SAD, vjerovatnije završiti u Aziji nego u Evropi, jer je potražnja tamo snažna i kupci su spremni platiti više.
Evropska komisija ranije ove godine procijenila je da bi članice EU do 2050. svake godine trebalo da izdvajaju oko 70 milijardi evra za prilagođavanje klimatskim promjenama. Takva ulaganja mogla bi podstaći ekonomsku aktivnost, ali i dodatno opteretiti već napete državne budžete.
