Cijene hrane u Evropi: Gdje se nalazi BiH i šta donosi poređenje potrošačke korpe
Cijene hrane u Evropi pokazuju ogromne razlike od države do države, pri čemu se Bosna i Hercegovina svrstava među zemlje sa znatno nižim nominalnim iznosima u trgovinama. Ipak, niži iznosi na računima ne garantuju jednostavniji životni standard građana, jer konačnu sliku određuju visina plata i stvarna kupovna moć.
Veliki raspon troškova na evropskom kontinentu
Statistika Eurostata otkriva da u Evropskoj uniji izdaci za prehranu i bezalkoholna pića odnose 13,6 odsto kućnog budžeta, dok se na troškove stanovanja i komunalija izdvaja čak 23,6 odsto. Podaci koje prikuplja platforma Numbeo, upoređujući stanje sa sredine 2026. godine i cjenovnike pojedinačnih artikala iz oktobra, potvrđuju izrazite kontraste među državama.
Kada se prosječni nivo Evropske unije postavi na indeksnu vrijednost 100, Švajcarska prednjači kao najskuplje tržište sa indeksom 189,2, što znači da je hrana tamo skuplja za 89,2 odsto u odnosu na prosjek EU. Odmah za njom je Island sa 183,6, a visoko su pozicionirani i Norveška sa 154,4, Luksemburg sa 134,9, te Danska sa 128,4. Iznad prosjeka su takođe Finska sa 119,7 i Švedska sa 116,6 bodova.
Kada se posmatraju vodeće privrede, Francuska bilježi nivo za 27,5 odsto viši od evropskog prosjeka, Velika Britanija ima indeks 111,9, Njemačka 111,6, a Italija 110,2. Sa druge strane, Španija predstavlja rijedak izuzetak među velikim ekonomijama jer njen indeks iznosi 89,7, čime ostaje ispod prosječnih vrijednosti Unije.
Gdje su najpovoljnije namirnice i pozicija BiH
Unutar same Evropske unije ubjedljivo najniže cijene zabilježene su u Rumuniji, gdje indeks iznosi 66,7, što je za 33,3 odsto jeftinije od prosjeka evropskog bloka. Veoma povoljne nominalne cijene bilježe se na istoku kontinenta i u balkanskom regionu, pa Sjeverna Makedonija ima indeks 59,8, Bosna i Hercegovina 67,9, dok Srbija bilježi 68,8. Turska ima indeks 82,1, čime je takođe ispod evropskog prosjeka uprkos visokoj stopi prehrambene inflacije.
Vrijednost iste korpe od 18 artikala
Analiza koju je sproveo Euronews Business, na bazi oktobarskih podataka Numbea za 2026. godinu, obuhvatila je standardizovanu korpu od 18 artikala bez dodatnog ponderisanja. Prosječan ceh za te namirnice u Evropskoj uniji iznosio je 69,84 evra.
Za istu korpu u Švajcarskoj je neophodno platiti čak 137,90 evra, u Norveškoj 116,10, Luksemburgu 99, u Austriji 88,10, a u Danskoj 87,70 evra. U Francuskoj ti proizvodi koštaju 87,40 evra, u Italiji ravno 80, u Njemačkoj 75,20, u Velikoj Britaniji 69,10, dok je u Španiji potrebno izdvojiti 63 evra.
Nasuprot tome, najniža cijena zabilježena je u Moldaviji, gdje korpa košta 41,10 evra. U Srbiji identičan paket namirnica staje 49,70 evra, a iznos ispod 50 evra zabilježen je i u Bosni i Hercegovini, Crnoj Gori, Rumuniji, Poljskoj, Sjevernoj Makedoniji, Gruziji, kao i na Kosovu.
Zašto niže cijene ne znače i lakši život
Iako građani u pojedinim zemljama nominalno plaćaju manje, to ne podrazumijeva i veću platežnu sposobnost. U Rumuniji, uprkos tome što ima najjeftinije prehrambene proizvode u EU, građani na hranu i piće troše 23,1 odsto kućnih primanja, a sličan teret veći od 20 odsto bilježi se i u Bugarskoj.
Profesor Jeremijaš Mate Balog sa Univerziteta Korvinus objasnio je za Euronews Business da manji iznosi u trgovinama ne znače automatski bolju dostupnost proizvoda. Hrana može imati nisku cijenu na polici, ali istovremeno predstavljati ogroman izdatak za porodice sa skromnim prihodima. Zbog toga realna slika troškova života zavisi od novca koji preostane tek nakon što se podmire izdaci za stanovanje, režije, prevoz i ostale egzistencijalne potrebe.
