Američko tržište akcija pred novim izazovima: Šta istorija poručuje investitorima
Dok se američko tržište akcija nalazi pod pritiskom višestrukih neizvjesnosti, vodeći berzanski pokazatelji bilježe nivoe koji podsjećaju na istorijske periode visoke osjetljivosti, što među ulagačima ponovo otvara pitanje održivosti trenutnih cijena.
Na kretanja utiče splet različitih faktora, počev od poskupljenja nafte usljed konflikta na Bliskom istoku i ponovnog buđenja inflatornih pritisaka, pa sve do nepoznanica u pogledu daljeg napretka vještačke inteligencije. U isto vrijeme, indeks S&P 500 dostigao je nivo vrednovanja koji je drugi po visini u čitavoj istoriji, odmah iza rekorda zabilježenog tokom dot-com balona 2000. godine.
Uticaj inflacije i odluke Federalnih rezervi
Zabrinutost ulagača dodatno je podstaknuta potezom američkih Federalnih rezervi, koje su tokom septembra podigle kamatnu stopu za 25 baznih poena. Ovakva mjera uslijedila je nakon podatka da je godišnja inflacija u avgustu iznosila 3,4 odsto. Visoke cijene energenata stvaraju dodatni teret, dok istovremeno skuplji novac povećava troškove zaduživanja za privredu i domaćinstva, što direktno prijeti usporavanjem privrednih ulaganja i lične potrošnje.
Visoko vrednovanje i rizik od medvjeđe faze
Analitičari posebnu pažnju usmjeravaju na Shillerov CAPE pokazatelj za indeks S&P 500, čija je vrijednost stigla do približno 40,9. Taj podatak nalazi se veoma blizu dosadašnjeg istorijskog maksimuma od 44,2, zabilježenog u eri dot-com balona. Prema ocjeni autora analize, ukoliko se trend rasta kamata nastavi i tokom 2027. godine, znatno bi se uvećala opasnost da berza pređe u silaznu, odnosno takozvanu medvjeđu fazu.
Dugoročna perspektiva i pouke iz prošlosti
Ipak, podaci iz prošlosti pružaju znatno širu sliku. Još od svog uspostavljanja 1957. godine, S&P 500 je ostvario prosječan složeni godišnji prinos od približno 10,7 procenata, uprkos svim periodičnim krizama, korekcijama i nepovoljnim fazama. Informacije koje navodi Fool ukazuju na to da se krah ili pad vrijednosti od najmanje 20 odsto istorijski javljao otprilike jednom u šest godina.
Zbog toga se u analizi naglašava da istorijsko iskustvo ne opravdava panično povlačenje i rasprodaju imovine tokom kriznih momenata. Naprotiv, dugoročno očuvanje investicija pokazalo se kao isplativiji pristup jer su se berze oporavljale nakon prethodnih poremećaja, uz napomenu da nekadašnji uspjesi nikada nisu garancija budućih prinosa.
