Odbijanje ulaska u EU: Pravila i uslovi za putnike iz BiH
Građani Bosne i Hercegovine koji namjeravaju putovati u evropske zemlje suočavaju se sa strogim graničnim kontrolama, a najčešći razlozi zbog kojih uslijedi odbijanje ulaska u EU jesu nejasno objašnjenje svrhe boravka i nepoštovanje propisanih rokova. Posjedovanje važećeg pasoša nije jedina stavka koju službenici provjeravaju prilikom prelaska granice.
Statistika i najčešći razlozi vraćanja sa granice
Prema podacima Evrostata iz maja i izvještaju Evropske komisije o mehanizmu suspenzije viza s kraja 2025. godine, tokom proteklih godina uočen je rast broja vraćenih putnika iz BiH. Tokom 2023. godine zabilježeno je 4.010 odbijanja, dok je u 2024. taj broj dostigao 5.070, što je uvećanje od 26 odsto. Naredne, 2025. godine, broj je opao za devet procenata, na 4.625 slučajeva, ali je i dalje ostao iznad nivoa iz 2023. Ubjedljivo najveći udio vraćanja bilježi Hrvatska, gdje se evidentira gotovo devet od deset ovakvih odluka, a slijede je Njemačka, Slovenija, Italija i Mađarska.
Glavni razlozi za zabranu prelaska obuhvataju nepotvrđenu svrhu boravka, boravak duži od dozvoljenih 90 dana unutar intervala od 180 dana, unesena upozorenja u Šengenskom informacionom sistemu (SIS), nepravilne putne isprave, te nedostatak finansijskih sredstava. Posebna pažnja usmjerena je na sprečavanje rada bez dozvole. Zabilježen je i slučaj državljanina BiH iz Sarajeva koji je graničnim policajcima tvrdio da ide kod prijatelja, ali je pregledom prtljaga pronađena radna odjeća, što je izazvalo sumnju u stvarne motive dolaska.
Pravilo boravka do 90 dana i novi sistem evidencije
Građani država koje nisu članice Evropske unije mogu na teritoriji Šengena boraviti maksimalno 90 dana u bilo kojem periodu od 180 dana, ukoliko nemaju boravišnu dozvolu ili drugi važeći pravni osnov. Primjenom sistema ulaska i izlaska (EES) evidencija se digitalizuje, što graničnoj policiji znatno olakšava otkrivanje prekoračenja ovog roka. Ta pravila se direktno tiču i profesionalnih prevoznika i vozača iz BiH, jer se vrijeme transporta kroz EU, zavisno od okolnosti, takođe uračunava u dozvoljeni boravak.
Finansijski uslovi i potrebna dokumentacija za prelazak
Za ulazak u zemlje članice ne postoji jedinstven novčani iznos po danu, već svaka država propisuje sopstvene kriterijume u zavisnosti od smještaja i trajanja posjete. Tako je za ulazak u Hrvatsku potrebno posjedovati 70 evra po danu, odnosno 30 evra dnevno ako putnik ima garantno pismo ili turističku rezervaciju. U Sloveniji je norma 70 evra po danu (za maloljetnike sa roditeljima 35 evra), u Njemačkoj 45 evra dnevno, dok Mađarska traži 40 evra. Italija zahtijeva fiksni iznos od 270 evra za boravke od jednog do pet dana. U Španiji je minimalan prag 1.098 evra, odnosno 122 evra po danu, dok Francuska traži 120 evra bez dokaza o smještaju ili 32,50 evra ukoliko je smještaj rezervisan. Latvija propisuje 14 evra po danu (odnosno 700 evra za boravak duži od mjesec), dok Austrija svaku situaciju procjenjuje individualno. Takođe, svako unošenje ili iznošenje gotovine u iznosu od 10.000 evra ili više mora se prijaviti carinskim organima.
Prilikom planiranja puta neophodno je imati pasoš izdat u protekloj deceniji koji važi još najmanje tri mjeseca od datuma planiranog napuštanja Šengena, povratnu kartu, potvrdu o smještaju ili pozivno pismo, te jasne dokaze o svrsi putovanja i finansijama. Ukoliko se putuje radi obrazovanja, potrebna je dokumentacija o studiranju ili potvrda o upisu na fakultet.
Da li vraćanje znači trajnu zabranu ulaska
Sama činjenica da je putnik vraćen sa graničnog prelaza ne podrazumijeva automatsku zabranu novih putovanja u Evropsku uniju. Odluka o odbijanju se bilježi u bazi podataka, a lice može ponovo pokušati putovanje čim otkloni uočene nedostatke i ispuni sve tražene uslove, pod uslovom da nisu utvrđeni teži prekršaji propisa.
