Aditivi u hrani pod strožom kontrolom: Domaći proizvođači najavljuju veće troškove
Predložene izmjene propisa kojima se regulišu aditivi u hrani u Republici Srpskoj donijeće usklađivanje domaćih standarda sa evropskim, dok privrednici ističu da zaokret ka prirodnijim sastojcima donosi dodatna finansijska opterećenja i kraći vijek trajanja artikala na policama.
U toku su javne konsultacije o izmjenama i dopunama Pravilnika o prehrambenim aditivima, dokumentu koji je sačinilo Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede RS. Novim odredbama detaljnije se postavlja granica za korišćenje konzervansa i vještačkih boja. Među ključnim novinama je redukovanje dozvoljene koncentracije nitrata u tvrdim i polutvrdim sirevima sa dosadašnjih 150 na 75 miligrama po kilogramu. Takođe, titan-dioksid, bijela boja koja se upotrebljavala u preradi hrane, gubi dozvolu za prehrambenu primjenu, uz mogućnost korišćenja u medikamentima prema zasebnim propisima. Pravilnik postavlja i nova pravila za deklarisanje pektina i karagenana ukoliko se kombinuju sa šećerom kao nosačem.
Usklađivanje sa evropskim propisima
Pomoćnik ministra poljoprivrede Saša Lalić naglasio je da ove regulatorne promjene imaju za cilj usklađivanje sa praksom Evropske unije, vodeći istovremeno računa o bezbjednosti kupaca i očuvanju tržišne pozicije domaćih preduzeća. Kako je naveo, prethodni pravilnik donesen je 2020. godine, a aktuelnim dopunama prate se promjene u evropskom zakonodavstvu, što otvara vrata konkurentnosti domaćih firmi i olakšava rad uvoznicima.
Prirodna proizvodnja nosi veće izdatke
Vlasnik mljekare „Pađeni“ iz Bileće Nenad Vukoje ocjenjuje da je izrada namirnica bez vještačkih dodataka dostižna, ali da zahtijeva reorganizaciju rada i donosi uvećane troškove poslovanja. On navodi da je njihovo opredjeljenje od početka bilo oslanjanje na čisto kravlje mlijeko bez konzervansa i vještačkih boja, što kupci prepoznaju. Ipak, Vukoje napominje da odsustvo konzervansa nužno skraćuje rok upotrebe, što od proizvođača zahtijeva znatno precizniju distribuciju i organizaciju rada, zaključujući da kvalitet i bezbjednost moraju biti ispred dužine trajanja na polici, uprkos tome što takav proces košta više.
Prilagođavanje u pekarskom sektoru
Sličnog je stava i vlasnik kompanije „Krajina klas“, u čijem sastavu se nalazi pekarski lanac „Manja“, Saša Trivić. On naglašava da domaća prehrambena preduzeća već uveliko prate pravila EU, s obzirom na to da značajne količine sirovina stižu sa tog tržišta. Trivić podsjeća da se tehnologija u pekarstvu mijenja već sedam do osam godina, te da se boje i konzervansi u pekarstvu rijetko primjenjuju, dok se u poslastičarstvu uglavnom nalaze u uvezenim sirovinama poput margarina ili čokolade, kao i u proizvodima sa dugim rokom trajanja.
Ljekari savjetuju oprez i domaća jela
Ljekar porodične medicine Milijana Stanković podržava restriktivniji pristup dodacima u ishrani, ukazujući na to da savremeni potrošači svakodnevno unose mnoštvo industrijskih supstanci. Iako su odobreni aditivi u propisanim mjerama bezbjedni, ona upozorava da se ne može sa sigurnošću predvidjeti zajednički efekat više različitih jedinjenja na osjetljive osobe, kod kojih se mogu javiti alergije i intolerancija. Zbog toga Stankovićeva preporučuje raznovrsnu ishranu baziranu na svježem voću, povrću, svježem mesu i obrocima pripremljenim kod kuće, uz smanjenje upotrebe industrijskih mesnih prerađevina i slatkiša, te kupovinu provjerenih domaćih artikala.
