Sudan tone u krvavi sukob: Preko 200.000 mrtvih, 12 miliona raseljenih, lider pobunjenika osuđen na smrt
Dok svjetska pažnja biva zaokupljena drugim krizama, Sudan već treću godinu krvari u ratu koji je odnio više od 200.000 života i izazvao najveću humanitarnu katastrofu na planeti. Više od 12 miliona ljudi prisiljeno je napustiti domove, dok milioni civila preživljavaju bez hrane, vode i osnovne medicinske skrbi.
Sudanske vlasti započele su pripreme za izvršenje smrtnih presuda nad generalom Muhamedom Hamdanom, poznatijim kao Hemeti, liderom pobunjeničkih Snaga za brzu intervenciju (RSF), te 15 njegovih najbližih saradnika. Sud u Kartumu ih je proglasio krivima za ratne zločine, uključujući ubistva, silovanja, pljačke i progon nearapskog stanovništva.
Hemeti, koji je prije vojne karijere bio trgovac i gonič kamila, odbacio je sve optužbe. Sudanski aktivisti tvrde da je krvavi sukob, osim borbe za političku moć, povezan i s kontrolom nad ogromnim prirodnim bogatstvom zemlje, posebno zlatom. Prema njihovim tvrdnjama, ilegalna eksploatacija zlata iz improvizovanih rudnika i njegov transport ka arapskim državama i Zapadu postali su jedan od ključnih motiva za nastavak rata.
Jedan od najtežih zločina dogodio se u blizini grada El Obeid, ekonomskog centra Sudana. El Obeid, koji je decenijama bio jedno od glavnih ekonomskih čvorišta, već mjesecima je pod opsadom. Pripadnici Snaga za brzu intervenciju blokirali su prilaze gradu i napadaju infrastrukturu – elektroenergetska postrojenja, skladišta goriva i sisteme za snabdijevanje vodom. Posljedice su dramatične: grad je ostao bez struje i vode, a stanovništvo se suočava s nestašicama hrane i epidemijom kolere.
Procjene o broju stradalih u ratu drastično se razlikuju. Sudanski aktivisti govore o između 150.000 i 400.000 poginulih, dok UN navodi 12 miliona raseljenih. Smrtne presude protiv Hemetija i njegovih saradnika odnose se i na zločine u gradu El Fašir. Tamo je prema zvaničnim podacima potvrđeno oko 6.000 žrtava, ali aktivisti tvrde da je stvarni broj deset puta veći. Satelitski snimci otkrili su na nekoliko lokacija oko grada neuobičajene promjene boje zemljišta i oblike koji podsjećaju na ljudska tijela raspoređena u blizini vozila Snaga za brzu intervenciju.
Sudanska kriza izbila je nakon pada dugogodišnjeg predsjednika Omara el Bašira 2019. godine. Njegov odlazak otvorio je borbu za vlast između dvojice nekadašnjih saveznika, generala Muhameda Hamdana i komandanta sudanske vojske Abdela Fataha el Burbana. Hemeti je nakon Baširovog pada pokušao da se predstavi kao reformator i lider demokratske tranzicije, iako ga brojne organizacije optužuju da je tokom sukoba u Darfuru predvodio jedinice odgovorne za masovne zločine u kojima je stradalo oko 300.000 ljudi. Njegov protivnik El Burbhan također ima spornu ratnu prošlost, jer je tokom Darfurske krize bio komandant vojnih jedinica raspoređenih u toj oblasti. Obojica su iskoristila slabljenje državnih institucija nakon Baširovog pada i postepeno preuzela kontrolu nad ključnim dijelovima vlasti.
Istraživanje agencije Rojters ukazalo je na to da je u vrijeme najtežih borbi u Sudanu nastavljeno snabdijevanje Snaga za brzu intervenciju preko logističkih mreža povezanih sa stranim kompanijama. Prema tom istraživanju, kompanija na čijem je čelu Stiven Šaulis godinama je dobijala ugovore američkog Ministarstva odbrane i UN za transportne operacije u Avganistanu, Iraku i Keniji. Na njene račune je, prema dostupnim podacima, tokom godina stiglo oko 419 miliona dolara iz američkog budžeta.
Izvor: Glas Srpske
