Seuta i migrantska kriza: Zašto je enklava decenijama na udaru
Seuta i migrantska kriza ponovo su u centru pažnje nakon što je desetine hiljada migranata posljednjih dana prešlo u malu špansku teritoriju na obali Maroka, čime je ovo mjesto ponovo postalo jedno od najosjetljivijih tačaka na spoljnoj granici Evropske unije.
Ova enklava, kojom Španija upravlja vijekovima, jedna je od dvije jedine kopnene granice Evropske unije sa afričkim kontinentom. Upravo njen položaj već godinama stvara tenzije između Madrida i Rabata, budući da Maroko ne priznaje španski suverenitet nad Seutom i Meliljom.
U posljednjem velikom talasu prelazaka, više od 50 ljudi je izgubilo život pokušavajući da stigne do španske teritorije, dok su španske vlasti morale da angažuju dodatne snage za kontrolu granice.
Položaj koji dijeli dva kontinenta
Radi se o malom poluostrvu, dugom oko 9,7 kilometara, koje se nalazi na sjevernoj obali Maroka. Riječ je o španskoj eksklavi, što znači da je to teritorija koja pripada Španiji, ali je od matične države odvojena teritorijom Maroka. Istovremeno, Seuta je i enklava unutar Maroka.
Sličan španski grad na afričkom kontinentu je Melilja, koja se nalazi oko 400 kilometara istočnije na istoj obali. Zajedno, Seuta i Melilja predstavljaju jedine kopnene granice Evropske unije sa Afrikom.
Zašto migranti biraju Seutu
Glavni razlog je činjenica da ulazak u Seutu znači ulazak na teritoriju Evropske unije, što mnogi migranti doživljavaju kao korak ka boljim ekonomskim uslovima i sigurnijem životu.
Tokom proteklih godina, hiljade ljudi pokušavale su da pređu granicu na različite načine – preskakanjem ograde visoke oko šest metara, presjecanjem metalne ograde, plivanjem oko graničnih barijera ili malim čamcima iz Maroka do španske teritorije.
U maju 2021. godine, više od 10.000 ljudi ušlo je u Seutu tokom samo dva dana. Godine 2022. najmanje 23 migranta poginula su u stampedu tokom pokušaja masovnog prelaska granice u Melilji.
Od portugalske do španske vlasti
Istorija Seute duga je više od dvije hiljade godina. Ovim prostorom vladali su Kartaginjani, Grci i Rimljani, a kasnije je grad, zbog svog strateškog položaja i značaja u trgovini, bio pod kontrolom različitih sila. Pošto je bila značajna za trgovinu slonovačom, zlatom i robljem, Seuta je vijekovima bila predmet sukoba.
Portugalija je 1415. godine preuzela kontrolu nad gradom, a nakon što su se portugalska i španska kruna ujedinile, Seuta je 1580. godine došla pod vlast Španije. Lisabonskim sporazumom iz 1688. godine grad je zvanično pripao Španiji.
Autonomni grad i čuvana granica
Seuta je danas jedan od autonomnih gradova Španije. Statut autonomije dobila je 1995. godine, čime je njena uprava stekla status sličan drugim španskim autonomnim zajednicama. Iako se nalazi na afričkom kontinentu, vijekovi španske vlasti dali su gradu evropski izgled. Oko trećine stanovništva čine muslimani, dok ostatak većinom čine hrišćani različitog porijekla. Luka u gradu, smještena južno od prevlake, predstavlja važan vojni, saobraćajni i trgovački centar.
Oko Seute je podignuta dvostruka granična ograda sa bodljikavom žicom i sistemima za nadzor. Ograda je dodatno ojačana 2006. godine, kada je povećan broj vojnika i količina opreme na granici. I pored toga, hiljade migranata svake godine pokušavaju da pređu ovu barijeru.
Sa druge strane, Maroko zvanično ne priznaje Seutu i Melilju kao španske teritorije, već ih naziva okupiranim područjima. Zbog toga ovi gradovi nisu samo migrantska žarišta, već i jedno od najosjetljivijih pitanja u odnosima između Španije i Maroka. Svaki veći talas migranata ponovo otvara pitanje kontrole granica, odnosa dvije države i budućnosti jedine kopnene granice Evropske unije sa Afrikom.
