Strah od migranata i manjak radne snage u Evropi
Iako se evropski kontinent suočava sa sve izraženijim starenjem stanovništva i ozbiljnim deficitom radnika, strah od migranata i dalje dominira javnim prostorom i usmjerava političke procese. Spoljnopolitički analitičar i predavač na Univerzitetu u Taškentu Mirko Dautović ističe da suština problema nije u manjku kapaciteta za prihvat ljudi, već u političkoj manipulaciji i osjećaju nesigurnosti koji migracije bude kod građana.
Pritisak na jug kontinenta i geopolitičke igre
Gostujući u emisiji Prvog programa Radio Beograda „U središtu pažnje“, Dautović je naveo da savremene migracione talase pokreću oružani sukobi, destabilizacija, klimatske promjene i privredni kolapsi. Prema njegovoj ocjeni, Evropa posjeduje mehanizme i resurse da zbrine i integriše novopridošle stanovnike, pa stvarna strukturna kriza ne leži u kapacitetima već u percepciji javnosti. On takođe napominje da tvrdnje o tome kako strani radnici oduzimaju poslove domaćem stanovništvu sve manje stoje, s obzirom na to da niskokvalifikovani migranti uglavnom obavljaju poslove poput održavanja toaleta i ulica, koje lokalci uglavnom ne žele da rade.
Geografski položaj stavlja države na jugu, poput Italije, Španije, Grčke, Kipra i Malte, na prvu liniju prihvata, pri čemu su one u velikoj mjeri prepuštene same sebi. Dodatnu prepreku predstavlja Dablinski sporazum koji nalaže da postupak azila vodi prva zemlja Evropske unije u koju migrant stupi. Dautović podsjeća i na situaciju sa španskom enklavom Seutom, gdje je dolazak oko 60.000 državljana Maroka iskorišćen kao geopolitički instrument zvaničnog Rabata radi pritiska na španskog premijera Pedra Sančeza u vezi sa pitanjem Zapadne Sahare.
Otpor kvotama i kulturološki izazovi
Unutrašnja politika i migracije i dalje su u nadležnosti pojedinačnih država članica, što stvara zastoj u naporima Evropske komisije da uvede jedinstvene kvote i regulativu. Države poput Češke i Slovačke redovno ulažu veto na takve inicijative i odbijaju da pruže podršku najizloženijim zemljama. Kada je riječ o bezbjednosnim rizicima, javnost najčešće strahuje od terorizma, što je bilo naročito izraženo tokom talasa izbjeglica iz Sirije i Iraka 2015. godine zbog prijetnji takozvane Islamske države. Dautović ukazuje i na izazov kulturološkog nesnalaženja pojedinaca koji iz konzervativnih i tradicionalnih sredina dolaze u zapadnoevropske metropole poput Berlina, Minhena ili Kelna.
Rast desnice i demografski ćorsokak
Paralelno sa ovim procesima, evropske privrede pogađa demografsko starenje i nizak prirodni priraštaj, što direktno podriva održivost postojećeg penzionog sistema u kojem sve manji broj zaposlenih izdržava rastući broj penzionera. Iako je dolazak nove radne snage ekonomski neophodan, politički narativ se kreće u pravcu zatvaranja granica. Dautović zaključuje da od ovakve situacije najveću korist ima politička desnica, koja bilježi uspon u Francuskoj, Njemačkoj i Velikoj Britaniji, mobilišući birače pričom o zaštiti identiteta i tradicionalne porodice, dok ljevica gubi uporište jer nudi racionalne ekonomske analize umjesto brzih i emotivnih poruka.
