Cijene nekretnina u Evropi rasle brže od zarada građana tokom protekle decenije
Cijene nekretnina u Evropi tokom protekle decenije rasle su znatno brže u poređenju sa prihodima domaćinstava, pokazuju najnoviji podaci za 2025. godinu. Na nivou Evropske unije, odnos visine cijena stambenog prostora i primanja građana zabilježio je rast od 6,8 procenata u odnosu na 2015. godinu, što potvrđuje da je krov nad glavom na evropskom tlu u prosjeku postao teže dostupan.
Velike razlike među članicama Evropske unije
Iako podaci na nivou cjelokupne Evropske unije pokazuju opšti rast troškova, situacija se drastično razlikuje od države do države. U čak 17 članica zabilježen je porast ovog odnosa, dok je u preostalih deset zemalja došlo do pada.
Ovaj parametar stavlja u srazmjeru kretanje cijena kuća i stanova sa promjenama primanja domaćinstava po glavi stanovnika u poređenju sa baznom godinom. Vrijednost raste ukoliko nekretnine poskupljuju brže nego što rastu zarade, odnosno ukoliko sporije pojeftinjuju, a opada kada primanja nadmašuju skok cijena na tržištu.
Rekordan skok u Portugalu i Holandiji
U periodu od 2015. do 2025. godine, Portugal je zabilježio ubjedljivo najveći rast odnosa između cijena stambenih jedinica i zarada, koji iznosi čak 60,8 procenata. Iza Portugala nalaze se Holandija sa rastom od 34,3 odsto, Mađarska sa 26,5 odsto, Češka sa 25,8 odsto, kao i Španija gdje je povećanje iznosilo 24,5 procenata.
Nasuprot ovim podacima, pojedine zemlje zabilježile su znatno povoljnija kretanja. Najizraženiji pad zabilježila je Rumunija sa minusom od 42,8 odsto, a slijede je Finska u kojoj je pad iznosio 25,2 procenta i Bugarska sa smanjenjem od 16,2 odsto. Stručnjaci napominju da se ovim brojkama upoređuje dinamika promjena kroz vrijeme, a ne apsolutni iznosi skupoće stambenog kvadrata u odnosu na primanja.
Kretanje dugoročnih prosjeka na tržištu
Druga metoda za procjenu priuštivosti stanovanja posmatra standardizovani omjer indeksa cijena nekretnina i prihoda u poređenju sa dugoročnim prosjekom mjerenim od 2000. godine. U tom periodu uočljiva su dva izrazita talasa poskupljenja: prvi 2007. godine, neposredno prije globalne finansijske krize, a drugi 2022. godine.
Tokom tih godina ovaj odnos je bio 7,9 odnosno 7,4 procenta iznad dugoročnog prosjeka. Između navedena dva talasa zabilježen je pad na 6,4 odsto ispod prosječne vrijednosti 2014. godine, nakon čega je uslijedio ponovni rast. Poslije 2022. godine omjer je bilježio pad tokom 2023. i 2024. godine, da bi se u 2025. godini ponovo našao blago iznad dugoročnog prosjeka sa plusom od 0,03 procenta.
