Može li uranijum iz morske vode obezbijediti nuklearno gorivo
Kalifornijski tehnološki startap Fluksnijum predstavio je inovativno tehnološko rješenje kojim bi uranijum iz morske vode mogao postati stabilan izvor nuklearnog goriva. Ovaj iskorak dolazi u trenutku kada Sjedinjene Američke Države planiraju da do 2050. godine trostruko uvećaju svoje nuklearne kapacitete, dok se istovremeno suočavaju sa pitanjem nabavke sirovina na globalnom tržištu.
Ogroman potencijal skriven u okeanima
Cijena takozvanog žutog kolača, odnosno neuređenog koncentrata uranijuma, zabilježila je rast od 75 odsto u proteklih pet godina. Zapadne zemlje pri tome zavise od rudnika i prerađivačkih postrojenja smještenih u državama kao što su Kazahstan, Uzbekistan, Rusija, Niger i Kina. Sa druge strane, procjenjuje se da se u morskim dubinama nalazi više od četiri milijarde metričkih tona otopljenog uranijuma, što premašuje sve poznate kopnene zalihe za oko hiljadu puta i može obezbijediti rad reaktora tokom narednih 50.000 godina.
Kako funkcioniše postupak prikupljanja sirovine
Patentirani sistem kompanije Fluksnijum, za koji licencu daje Ministarstvo energetike SAD (DOE), temelji se na polimernim i fotonsko-hemijskim dostignućima. Posebno izrađena sintetička vlakna, upletena u duga užad, privlače i na sebe vezuju jone uranijuma dok kroz njih prolaze prirodne morske struje, bez ikakve potrebe za pumpanjem. Užad se pričvršćuju za plutajuće bove na otvorenom moru, po uzoru na farme za uzgoj algi. Nakon boravka u vodi u trajanju od 30 do 60 dana, ona se dopremaju na obalu gdje se hemijskim spiranjem dobija žuti kolač. Vlakna se potom iznova vraćaju u more, pri čemu čitav ciklus ne stvara rudarsku jalovinu niti toksični čvrsti otpad.
Izazov isplativosti u odnosu na klasične rudnike
Glavna prepreka ovom metodu oduvijek su bili visoki troškovi. Direktor i osnivač preduzeća Fluksnijum Džef Grin (Jeff Green) istakao je da su unapređenjem poroznosti i površine vlakana znatno podigli količinu sakupljenog metala, približavajući cijenu ekonomski održivom nivou. Preduzeće je osiguralo početna ulaganja od sedam miliona dolara, na čelu sa fondom Kongruent venturs (Congruent Ventures), uz učešće grupacije Konstelejšn enerdži (Constellation Energy), koja predstavlja najvećeg operatera nuklearnih elektrana u SAD.
Ipak, stručnjaci okupljeni oko portala Nuklearna perspektiva napominju da je ekonomska računica i dalje upitna. Uobičajeno kopneno vađenje ruda, a posebno postupak podzemnog luženja (In-Situ Recovery – ISR) koji masovno primjenjuje Kazahstan, iziskuje drastično niže izdatke. Zbog toga se rudarstvo na moru i dalje posmatra prvenstveno kao rezervna varijanta i strateški resurs za buduća vremena, sve dok ne dođe do iscrpljivanja kopnenih nalazišta ili težih geopolitičkih prekida u trgovini.
