Rast malih biznisa u Srpskoj ne rješava probleme privrede
Iako statistički podaci pokazuju da je rast malih biznisa uzeo maha kroz otvaranje znatno većeg broja samostalnih radnji tokom ove godine, privredni krugovi upozoravaju da to nije pokazatelj stvarnog ekonomskog oporavka, s obzirom na to da se realni sektor i dalje bori sa padom industrijske proizvodnje i manjkom kvalifikovane radne snage.
Statistika bilježi više otvorenih radnji
Prema zvaničnoj evidenciji Agencije za posredničke, informatičke i finansijske usluge (APIF), na prostoru Republike Srpske u prvih deset mjeseci tekuće godine pokrenuta je 2.281 preduzetnička radnja. To predstavlja uvećanje za 971 u poređenju sa istim periodom lani, kada je registrovano 1.310 preduzetnika. Istovremeno je zabilježen i znatno manji broj gašenja ovih djelatnosti, pa je od početka januara do kraja oktobra odjavljeno 1.887 radnji, dok je u istom vremenskom rasponu prošle godine ugašeno čak 3.660.
Kada se posmatraju privredna društva, u proteklih deset mjeseci registrovano je 861 novo preduzeće, što je blagi rast u odnosu na prošlogodišnjih 851. Ipak, broj ugašenih preduzeća se povećao, pa je sa nekadašnjih 350 taj broj narastao na 446 odjavljenih subjekata u ovoj godini. Ukupno posmatrano, u Srpskoj je trenutno evidentirano 22.193 privredna društva i 27.060 preduzetnika. Kod firmi dominiraju drumski prevoz robe, proizvodnja električne energije, poslovno i upravljačko savjetovanje, građevinarstvo i nespecijalizovana trgovina na veliko, dok preduzetnici najčešće otvaraju ugostiteljske objekte, frizerske i kozmetičke salone, automehaničarske radnje, IT firme i prevozničke djelatnosti.
Manje firme kao odgovor na krizu
Predsjednik Područne privredne komore Doboj Radovan Pazurević pojašnjava da se građani, pritisnuti ekonomskim teškoćama, okreću manjim i fleksibilnijim poslovima koji sa sobom nose niže rashode i prihvatljiviji rizik. On ističe da su okolnosti za poslovanje velikih kompanija izuzetno složene, pa ljudi pokušavaju samostalno da obezbijede egzistenciju kroz manje poslove.
Pazurević, međutim, naglašava da to neće donijeti značajnije finansijske efekte niti širu društvenu korist, jer se gubi privredna snaga i smanjuje broj onih koji kreiraju novu vrijednost. Posebnu zabrinutost izaziva prerađivačka industrija, gdje je zabilježen pad fizičkog obima proizvodnje za oko sedam odsto, uz istovremeni odliv zaposlenih iz industrijskog i realnog sektora. On takođe ukazuje na probleme zaduženosti, spoljnotrgovinskog debalansa i nedovoljne povezanosti domaćih firmi, dodajući da će Privredna komora RS, nakon što bude formirana nova vlada, zatražiti razgovore sa izvršnom vlašću o ključnim privrednim temama.
Hroničan nedostatak majstora i zanatlija
Direktor Zanatsko-preduzetničke komore RS Jovica Bratić takođe smatra da ekspanzija novih radnji ne daje pravu sliku stanja na tržištu, jer na brojeve utiču sezonski poslovi i promjene u poslovanju. On navodi da je potražnja za zanatlijama na vrhuncu, ali da je majstore postalo gotovo nemoguće pronaći, zbog čega se, na primjer, na popravku uređaja u domaćinstvu čeka i po nekoliko mjeseci.
Prema njegovim riječima, naročito nedostaju keramičari, vodoinstalateri i limari. Kao ozbiljan problem Bratić izdvaja i stanje u sektoru domaćih prevoznika, koji usljed otežanih uslova rada i administrativnih barijera svoje firme sve masovnije preregistruju u Sloveniju i Hrvatsku, zaključujući da je neophodno znatno više ulagati u stručno obrazovanje i praktičnu nastavu za mlade.
